<pبا کوتاه‌تر شدن روزها و کاهش تابش آفتاب، سوالی که هر سال در خانواده‌ها مطرح می‌شود این است که از چه زمانی باید مصرف مکمل ویتامین D را آغاز کرد و با چه فاصله‌ای آن را ادامه داد تا خطری نداشته باشد. این هورمون که در پوست ساخته و در کبد ذخیره می‌شود، به شدت به اشعه UVB وابسته است. در فرانسه، حدود ۸۰ درصد جمعیت دچار کمبود ویتامین D هستند که هر پاییز بحث مکمل‌درمانی را دوباره داغ می‌کند.
هدف اصلی در عمل، جبران کمبود ویتامین D است که به دلیل کاهش نور خورشید از پاییز تا بهار ایجاد می‌شود، بدون اینکه دچار مصرف بیش از حد شویم. زمان شروع مصرف، نوع دوز (قطره روزانه یا کپسول با فاصله زمانی) و نیاز به آزمایش خون برای اندازه‌گیری 25(OH)D به سن، وضعیت سلامت، میزان قرارگیری در معرض آفتاب و داروهای مصرفی بستگی دارد که این موضوع کمی پیچیده است.
چرا زمان مصرف ویتامین D در پاییز اهمیت دارد؟
با کاهش اشعه UVB، تولید ویتامین D3 در پوست کاهش می‌یابد. در فرانسه، تولید این ویتامین بین اکتبر و مارس ناکافی است. برای تامین نیاز بدن، باید روزانه ۱۵ تا ۲۰ دقیقه صورت و ساعد بدون لباس و کرم ضدآفتاب در معرض آفتاب قرار گیرد که در زمستان، مخصوصاً برای سالمندان یا افراد کم‌تحرک، تقریباً غیرممکن است.
چه زمانی و تا چه مدت باید مکمل ویتامین D مصرف کرد؟
به گفته ژاک فریکر، پزشک تغذیه و پژوهشگر سابق، می‌توان مصرف مکمل را از سپتامبر تا ژوئن ادامه داد. اکتبر زمان مناسبی برای شروع است چون لباس‌های تابستانی کنار گذاشته می‌شوند. شروع مصرف در ژانویه باعث می‌شود چند ماه با ذخایر پایین ویتامین D سپری شود، به خصوص در افراد بالای ۶۵ سال، زنان یائسه، افراد با پوست تیره، کودکان در حال رشد و زنان باردار.
بر اساس نظر سازمان بهداشت فرانسه و بیمه سلامت، انجام آزمایش خون برای اندازه‌گیری 25(OH)D به صورت روتین لازم نیست و بیشتر در موارد خاص مانند راشیتیسم، نرمی استخوان، جراحی باریاتریک یا مشکلات جذب مطرح می‌شود. در پیشگیری ساده، مکمل بدون آزمایش خون و با نظر پزشک قابل شروع است. اما در صورت تایید کمبود واقعی، دوزها افزایش یافته و با پیگیری آزمایشگاهی ادامه می‌یابد.
نحوه مصرف ویتامین D و پیشگیری از مصرف بیش از حد
دو روش مصرف رایج وجود دارد: قطره‌های روزانه که جذب منظم و پیوسته را فراهم می‌کنند و برای افراد بسیار لاغر، سالمندان یا کودکان مناسب‌ترند، و کپسول‌ها یا آمپول‌هایی که با فاصله زمانی مصرف می‌شوند. به عنوان مثال، یک داروی ویتامین D3 با دوز ۵۰ هزار واحد، برای بزرگسالان هر ۱ تا ۲ ماه یک کپسول در پیشگیری توصیه می‌شود.
انتخاب روش مصرف به پزشک بستگی دارد و باید سایر منابع ویتامین D مانند داروها، شیرهای غنی‌شده و مکمل‌های چند ویتامینه نیز در نظر گرفته شود. خطر اصلی، مصرف همزمان چند منبع یا افزایش سه برابری دوزها بدون مشورت است که می‌تواند منجر به مسمومیت شود.
مسمومیت ویتامین D باعث افزایش کلسیم خون شده و علائمی مانند بی‌اشتهایی، تهوع، استفراغ، خستگی غیرمعمول، عصبانیت، سردرد، تشنگی شدید و تکرر ادرار ایجاد می‌کند. افراد مبتلا به نارسایی کلیه یا مشکلات غده پاراتیروئید باید با احتیاط بیشتری مصرف کنند.
ژاک فریکر تاکید می‌کند که نباید بدون نظر پزشک خودسرانه مکمل مصرف کرد، زیرا برخی افراد ممکن است به طور ناخواسته ویتامین D را از طریق درمان‌های دیگر دریافت کنند. نکته مهم این است که مکمل را به درستی و بدون تکرار مصرف کنیم تا پیشگیری مفید به مصرف بیش از حد و خطرناک تبدیل نشود.
