بسیاری از ما صبحانهای سبک شامل یک فنجان قهوه، دو برش نان کرهمالی شده و گاهی یک میوه میخوریم. اما بعد از ۵۰ سالگی، این وعده غذایی ابتدایی ممکن است برای حفظ سلامت عضلات کافی نباشد. عضلات برای بازسازی و حفظ خود به پروتئین نیاز دارند، اما معمولاً دریافت پروتئین بیشتر در وعدههای ناهار و شام متمرکز است. متخصصان تغذیه توصیه میکنند پروتئین را به طور منظم در طول روز تقسیم کنیم و صبحانه را با مصرف حدود ۲۵ تا ۳۰ گرم پروتئین شروع کنیم. این روش میتواند به حفظ توده عضلانی در سنین بالاتر کمک کند.
چرا بعد از ۵۰ سالگی عضلات نیاز به توجه بیشتری دارند؟
از حدود پنجاه سالگی به بعد، توده عضلانی به تدریج کاهش مییابد. این پدیده که در صورت شدت یافتن به «سارکوپنی» معروف است، میتواند باعث کاهش قدرت و تواناییهای فیزیکی شود و انجام کارهای روزمره مانند حمل خرید، بالا رفتن از پلهها یا بلند شدن از روی صندلی را دشوارتر کند. عوامل مختلفی در این روند نقش دارند، از جمله کاهش فعالیت بدنی، تغییرات هورمونی و کاهش کارایی بدن در استفاده از پروتئینها برای حفظ عضلات. در این شرایط، تغذیه اهمیت ویژهای پیدا میکند.
اهمیت توزیع پروتئین در طول روز
پروتئینها اسیدهای آمینه لازم برای ترمیم و بازسازی بافتهای عضلانی را تامین میکنند. اما فقط مصرف کافی پروتئین در کل روز کافی نیست؛ نحوه توزیع آن بین وعدهها نیز اهمیت دارد. معمولاً صبحانه پروتئین کمی دارد، ناهار کمی بیشتر و شام بیشترین مقدار پروتئین مصرف میشود. تحقیقات نشان میدهند که توزیع متعادلتر پروتئین در طول روز میتواند به حفظ توده و عملکرد عضلات کمک کند.
پاول اف. ژاکس، اپیدمیولوژیست تغذیه در دانشگاه تافتس، توصیه میکند هر وعده غذایی حدود ۲۵ تا ۳۰ گرم پروتئین داشته باشد تا به حفظ عضلات کمک کند. مطالعهای که در سال ۲۰۱۶ در مجله تغذیه منتشر شد، ۶۰ بزرگسال سالم ۵۰ تا ۷۰ ساله را به مدت ۲۴ هفته دنبال کرد. بخشی از شرکتکنندگان در صبحانه و ناهار مکمل پروتئینی دریافت کردند. در پایان، گروه دریافتکننده مکمل به طور متوسط ۴۵۰ گرم افزایش توده عضلانی داشتند، در حالی که گروه کنترل ۱۶۰ گرم کاهش توده عضلانی را تجربه کردند. این تفاوت حدود ۶۰۰ گرم بود که نشاندهنده اثر مثبت مصرف پروتئین بیشتر در وعدههای صبح و ظهر است.
البته این مطالعه نشان نمیدهد که صرفاً مصرف ۲۵ گرم پروتئین در صبحانه به تنهایی مانع کاهش عضلات میشود، زیرا شرکتکنندگان مکمل پروتئینی دریافت کردند و فقط ترکیب صبحانه خود را تغییر ندادند. این یافتهها بیشتر به نفع توزیع بهتر پروتئین در وعدههاست، نه الزام به رسیدن به عدد مشخصی برای همه.
چرا یک تخممرغ و نان معمولی کافی نیست؟
یک تخممرغ بزرگ حدود ۶ تا ۷ گرم پروتئین دارد و یک برش نان چند گرم دیگر. همراه با قهوه و کمی شیر، معمولاً مجموع پروتئین صبحانه به ۱۰ تا ۱۲ گرم میرسد. برای رسیدن به هدف ۲۵ گرم، باید مواد غذایی بیشتری به وعده اضافه کرد. خوشبختانه این نیاز به مصرف پودرهای پروتئینی یا محصولات غنیشده ندارد.
۵ پیشنهاد صبحانه با حدود ۲۵ گرم پروتئین
| شماره | نوع صبحانه | توضیحات |
|---|---|---|
| 1 | اسکیر با گردو و توتهای قرمز | ۲۰۰ گرم اسکیر حدود ۲۰ گرم پروتئین دارد. افزودن مقداری گردو و توتهای قرمز، فیبر، چربیهای مفید و آنتیاکسیدانها را به وعده اضافه میکند. |
| 2 | دو تخممرغ و پنیر سفید | دو تخممرغ حدود ۱۳ گرم پروتئین دارند. همراه با ۱۰۰ گرم پنیر سفید که ۷ تا ۸ گرم پروتئین دارد و یک برش نان کامل، مجموع به حدود ۲۵ گرم میرسد. |
| 3 | ماهی دودی روی نان چاودار | دو برش ماهی دودی حدود ۱۰ گرم پروتئین دارد. همراه با نان چاودار و لبنیات، صبحانهای پروتئینی و غنی از امگا-۳ فراهم میکند. البته مصرف روزانه ماهی دودی به دلیل نمک بالا توصیه نمیشود. |
| 4 | املت سبزیجات و یک لیوان شیر | دو تخممرغ به همراه سبزیجاتی مانند قارچ، اسفناج یا گوجهفرنگی و یک لیوان شیر، پروتئین و کلسیم کافی برای صبحانه فراهم میکند. |
| 5 | جو دوسر با شیر و کره مغزها | جو دوسر منبع کربوهیدراتهای پیچیده و پروتئین است. پخت آن با شیر و افزودن یک قاشق کره بادامزمینی یا بادام، پروتئین وعده را افزایش میدهد. برای رسیدن به ۲۵ گرم میتوان اسکیر یا پنیر سفید هم اضافه کرد. |
پروتئین جایگزین فعالیت بدنی نیست
در نهایت، تغذیه تنها بخشی از حفظ عضلات است. فعالیت بدنی منظم، به ویژه تمرینات مقاومتی متناسب با تواناییهای فرد، برای تقویت عضلات و حفظ قدرت ضروری است. بهترین روش ترکیب دریافت پروتئین کافی و توزیع شده در طول روز با ورزش منظم است. نیازی به تغییر ناگهانی رژیم غذایی نیست و میتوان به تدریج صبحانه را غنیتر کرد. البته نیازهای پروتئینی هر فرد بسته به وزن، وضعیت سلامت، سطح فعالیت و بیماریهای خاص متفاوت است. کسانی که بیماری کلیوی دارند یا رژیمهای خاصی دارند، باید قبل از افزایش مصرف پروتئین با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند.




