مطالعه‌ای گسترده از کلینیک مایو نشان می‌دهد که در زنان زیر 65 سال، بیش از نیمی از حملات قلبی به دلیل انسداد عروق ناشی از پلاک نیست. این نوع حملات قلبی که علل غیرمعمول دارند، اغلب در بیمارانی رخ می‌دهد که فاقد عوامل خطر کلاسیک مانند کلسترول بالا یا سیگار هستند و همین موضوع تشخیص و درمان را دشوار می‌کند.
این تحقیق که بر اساس داده‌های پروژه اپیدمیولوژی روچستر در شهرستان اولمستد مینه‌سوتا انجام شده و در مجله کالج آمریکایی قلب و عروق منتشر شده، به عوامل محرک کمتر شناخته‌شده‌ای مانند پارگی خودبه‌خودی عروق کرونری (SCAD)، انقباض ناگهانی عروق (واسواسپاسم) و آمبولی کرونری اشاره دارد که نقش مهمی در حملات قلبی زنان جوان دارند.
تفاوت الگوی حمله قلبی در زنان و مردان زیر 65 سال
در بازه زمانی 2003 تا 2018، 4116 حمله قلبی در 2780 فرد زیر 65 سال ثبت شده که 36 درصد آن‌ها زنان بوده‌اند. از میان 1474 مورد اول که به‌طور دقیق بررسی شدند، 68 درصد به دلیل آترواسکلروز (انسداد عروق با پلاک) بوده است. اما این نسبت در زنان و مردان متفاوت است؛ در مردان حدود 75 درصد حملات به این دلیل بوده ولی در زنان تنها 47 درصد از حملات ناشی از پلاک بوده است. به عبارت دیگر، 53 درصد حملات قلبی در زنان جوان به دلایل غیرآترواسکلروتیک مانند SCAD، حملات قلبی ثانویه یا MINOCA (حمله قلبی بدون انسداد واضح عروق) مربوط می‌شود.
عوامل نادر اما مهم در حملات قلبی زنان
پارگی خودبه‌خودی عروق کرونری (SCAD) که به معنای پارگی ناگهانی دیواره یک شریان قلب است و باعث ایجاد کانال کاذب و کاهش جریان خون می‌شود، در زنان حدود 11 درصد از حملات قلبی را تشکیل می‌دهد، در حالی که در مردان تنها 0.7 درصد است. همچنین بیش از نیمی از موارد SCAD به اشتباه به عنوان آترواسکلروز یا MINOCA طبقه‌بندی شده‌اند. علاوه بر این، حملات قلبی ناشی از عدم تعادل عرضه و تقاضای اکسیژن (SSDM) به دلیل عفونت شدید، کم‌خونی یا افزایش فشار خون، انقباض ناگهانی عروق کرونری و آمبولی کرونری نیز در زنان شایع‌تر است.
تعاریف مهم:
- SCAD: پارگی دیواره شریان کرونری بدون آترواسکلروز مشخص.
- SSDM: حمله قلبی ناشی از کمبود اکسیژن به دلیل شرایطی مانند عفونت شدید یا کم‌خونی.
- واسواسپاسم کرونری: انقباض ناگهانی و موقتی شریان قلب.
- آمبولی کرونری: لخته‌ای که از جای دیگری به شریان قلب منتقل شده و آن را مسدود می‌کند.
سازمان بیمه سلامت فرانسه نیز این نوع حملات قلبی بدون انسداد عروق را در کنار سندرم تاکوتسوبو یا «قلب شکسته» در زنان توصیف کرده است.
چالش‌های تشخیص و اهمیت آن
یکی از مشکلات اصلی این است که زنان جوان با درد قفسه سینه ممکن است به دلیل نداشتن عوامل خطر شناخته‌شده، دیرتر تحت بررسی‌های تخصصی قرار گیرند. وقتی آنژیوگرافی نشان‌دهنده انسداد قابل توجهی نباشد، SCAD ممکن است با پلاک یا حمله MINOCA اشتباه گرفته شود. در مطالعه کلینیک مایو، بیش از نیمی از موارد SCAD به اشتباه طبقه‌بندی شده‌اند که این موضوع می‌تواند منجر به انتخاب درمان نامناسب و افزایش خطر عود بیماری شود.
پزشکان تأکید می‌کنند که تشخیص دقیق علت حمله قلبی به اندازه درمان آن اهمیت دارد و می‌تواند تفاوت بین بهبود کامل و عود بیماری را رقم بزند. برای این منظور، بازخوانی تصاویر آنژیوگرافی و در صورت نیاز استفاده از تصویربرداری داخل عروقی یا MRI قلبی توصیه می‌شود.
در نهایت، هر درد قفسه سینه شدید و غیرمعمول، به ویژه اگر به بازو، فک منتشر شود یا با تنگی نفس و تعریق همراه باشد، باید فوراً به اورژانس گزارش شود. حتی در زنانی که فاقد عوامل خطر معمولی هستند، انجام نوار قلب و اندازه‌گیری تروپونین ضروری است.
بیماران نیز می‌توانند از پزشک خود بپرسند که آیا احتمال SCAD، واسواسپاسم یا آمبولی بررسی شده و نتایج آنژیوگرافی چگونه تفسیر شده است. زیرا هر نوع حمله قلبی ممکن است مکانیزم متفاوتی داشته باشد که تعیین آن برای پیشگیری از عود و مراقبت‌های بلندمدت حیاتی است.
