گلیوبلاستوما یکی از خطرناک‌ترین انواع سرطان مغز است که به دلیل گسترش سلول‌های سرطانی در بافت‌های اطراف تومور، برداشتن کامل آن بسیار دشوار است. درمان‌های رایج شامل جراحی، پرتودرمانی و شیمی‌درمانی است، اما بازگشت بیماری همچنان شایع بوده و میزان بقاء بیماران در سال‌های اخیر تغییر قابل توجهی نداشته است.
محققان دانشگاه کلگری کانادا رویکردی نوآورانه را به عنوان مکمل درمان‌های معمول آزمایش می‌کنند: استفاده از دوزهای بالای ویتامین B3 یا نیاسین. در اولین آزمایش بالینی، از 24 بیمار مورد ارزیابی، 82.3 درصد پس از شش ماه از شروع درمان، پیشرفت بیماری را نشان ندادند که این نتیجه‌ای بی‌سابقه است.
چرا ویتامین B3؟
ایده این روش از مطالعات روی موش‌ها نشأت گرفته است که نشان داد نیاسین می‌تواند طول عمر حیوانات مبتلا به گلیوبلاستوما را افزایش دهد. فرضیه محققان بر این است که این ویتامین می‌تواند سیستم ایمنی را تقویت کند، زیرا گلیوبلاستوما سلول‌های ایمنی را تضعیف می‌کند و مانع از مبارزه طبیعی بدن با سلول‌های سرطانی می‌شود.
پروفسور وی یونگ از دانشکده پزشکی کامینگ می‌گوید: «سیستم ایمنی معمولاً تلاش می‌کند رشد تومور را متوقف کند، اما گلیوبلاستوما این سیستم را سرکوب می‌کند. درمان با نیاسین باعث بازسازی سلول‌های ایمنی می‌شود تا بتوانند وظیفه خود را انجام دهند و سلول‌های سرطانی را هدف قرار دهند. این یک نبرد واقعی برای مغز است.»
نتایج اولیه و چالش‌ها
در این آزمایش فاز I-II، نیاسین با آزادسازی طولانی‌مدت همراه با پرتودرمانی و شیمی‌درمانی معمول تجویز شده است. هدف اصلی تعیین دوزی بود که عوارض جانبی قابل قبول داشته باشد و همچنین بررسی تأثیر ویتامین بر پیشرفت سرطان.
نتایج اولیه بسیار امیدوارکننده بوده است، به طوری که 82.3 درصد بیماران پس از شش ماه بدون پیشرفت بیماری باقی ماندند. با این حال، این داده‌ها مقدماتی هستند و آزمایش باید با 48 شرکت‌کننده تکمیل شود. تحلیل نهایی تا پایان سال 2026 یا اوایل 2027 برنامه‌ریزی شده است.
عوارض جانبی و دوز مصرفی
با وجود اینکه نیاسین یک ویتامین است، مصرف دوزهای بالا بدون ریسک نیست. در بخش اول آزمایش که روی 15 بیمار انجام شد، شایع‌ترین عارضه قرمزی ناگهانی پوست بود که در 10 نفر مشاهده شد. همچنین در دوز 2500 میلی‌گرم در روز، دو عارضه محدودکننده دوز شامل کاهش شدید پلاکت‌های خون و افزایش بیلی‌روبین گزارش شد.
بنابراین دوز توصیه شده برای ادامه مطالعه به 2000 میلی‌گرم در روز کاهش یافت. در حال حاضر، این درمان یک مسیر جدید در تحقیقات گلیوبلاستوما به شمار می‌رود و مراحل بعدی باید مشخص کنند که آیا این نتایج در گروه بزرگتری از بیماران تکرار می‌شود و آیا نسبت سود به ریسک درمان قابل قبول است یا خیر.
