خوددرمانی با داروهای بدون نسخه یکی از رفتارهای رایج در میان مردم است؛ زمانی که علائم بیماری شروع میشود و فرصت مراجعه به پزشک نیست، بسیاری به داروخانه مراجعه میکنند تا دارویی برای کاهش علائم اولیه تهیه کنند. این کار که به خوددرمانی معروف است، در فرانسه حدود هشت نفر از هر ده نفر را شامل میشود و بازار آن سالانه ۷.۱ درصد رشد دارد.
با این حال، تحقیقات جدید سازمان مصرفکنندگان 60 میلیون نشان میدهد که این روش چندان بیخطر نیست. بر اساس این بررسی که در ۱۷ سپتامبر منتشر شده، تنها ۱۵ درصد از داروهای بدون نسخه واقعاً موثر و بیخطر هستند. این داروها علاوه بر اثربخشی، عوارض جانبی کمی دارند و دستورالعملهای مصرف و موارد منع مصرف آنها به وضوح در بروشورشان ذکر شده است.
این گزارش به بررسی ۱۰۰ دارو، مکمل غذایی و تجهیزات پزشکی پرداخته است. نتیجه آن نشان میدهد که ۴۰ محصول از ۹۰ مورد احتمال کمی برای اثربخشی دارند، اگرچه برخی ممکن است به دلیل اثر پلاسبو، مانند داروهای ضد بیماری حرکت، مفید باشند. این محصولات در صورتی که دستورالعملها رعایت شود، خطری ندارند.
برخی دیگر از داروها موثر هستند اما شامل ترکیباتی خطرناک مانند آلرژنها، طعمدهندهها و رنگهای مصنوعی هستند یا دستور مصرف پیچیدهای دارند که اغلب توسط مصرفکنندگان رعایت نمیشود. همچنین ۳۵ محصول به عنوان «داروهای مشکلساز» معرفی شدهاند که از جمله آنها قرصهای مکیدنی ضد سرفه است. این قرصها اگرچه تسکیندهنده هستند اما حاوی ماده بیحسی هستند که میتواند باعث اختلال در بلع و حتی تشنج در موارد شدید شود.
برخی داروهای سرماخوردگی نیز ممکن است باعث واکنشهای آلرژیک و مشکلات گوارشی شوند. استفاده از روغنهای اسانسی در درمانهای ضد آکنه یا ژلهای تسکیندهنده نیش حشرات نیز ممکن است باعث تحریک و حساسیت شود.
در مورد مکملهای غذایی، سازمان ملی ایمنی بهداشت محیط و کار (Anses) بارها نسبت به نبود نظارت کافی در این بازار هشدار داده است. بسیاری از این مکملها هیچ اثربخشی بالینی نشان ندادهاند، مانند استفاده از گیاهانی چون بومادران، بابونه و زنجبیل برای کاهش دردهای قاعدگی.
سوفی کوئسان، معاون سردبیر ویژهنامههای این سازمان، نتیجه میگیرد که هر درمانی، به ویژه آنهایی که بدون نسخه عرضه میشوند، نیازمند دقت و مراقبت است و حتی محصولات گیاهی نیز معمولاً بیخطر نیستند.
