پیری دقیقاً از چه سنی آغاز می‌شود؟ این پرسشی است که بسیاری با مشاهده اولین چین و چروک‌ها یا کاهش توانایی بازیابی بدن مطرح می‌کنند. پژوهشی گسترده از دانشگاه استنفورد و دانشکده پزشکی استنفورد، منتشر شده در 14 اوت 2024 در مجله علمی Nature Aging، با بررسی جامع بدن انسان تلاش کرده به این سوال پاسخ دهد.
در این مطالعه هزاران مولکول و میکروارگانیسم‌های مختلف در خون، پوست، دهان، بینی و روده بالغین طی چند سال مورد آنالیز قرار گرفتند تا نقاطی که بدن تغییرات شتاب‌دار را تجربه می‌کند شناسایی شود. نتایج نشان می‌دهد پیری از دوران بزرگسالی آغاز شده و به صورت پیوسته پیش می‌رود، اما بدن در دو دوره کلیدی تغییرات سریع‌تری را تجربه می‌کند.
دو سن کلیدی در مسیر پیری: 44 و 60 سالگی
تحلیل داده‌ها دو بازه سنی مهم را مشخص کرده است: حدود 44 سالگی و 60 سالگی. در حوالی 44 سالگی، تغییراتی در مسیرهای متابولیکی مرتبط با کافئین، الکل و چربی‌ها رخ می‌دهد که می‌تواند باعث مشکلات گوارشی، افزایش کلسترول و افزایش وزن شود. همچنین بازسازی بافت‌های همبند پوست و عضلات کاهش می‌یابد که با ظهور چین و چروک و کاهش سرعت بازیابی فیزیکی همراه است.
دومین دوره تغییرات قابل توجه در حدود 60 سالگی است که سیستم ایمنی، عملکرد کلیه و متابولیسم قند دچار تحول می‌شوند. این تغییرات با افزایش خطر ابتلا به عفونت‌ها، سرطان‌ها، بیماری‌های قلبی-عروقی، مشکلات کلیوی و دیابت نوع 2 مرتبط است.
پیچیدگی‌های سن زیستی و تفاوت‌های فردی
این تحقیق که روی 108 فرد 25 تا 75 ساله در کالیفرنیا انجام شده، نشان می‌دهد تنها 6.6 درصد از ویژگی‌های زیستی به طور مداوم با سن تغییر می‌کنند و بیش از 81 درصد تغییرات به صورت پله‌ای و غیرخطی رخ می‌دهد. بنابراین، پیری یک روند خطی نیست و سن زیستی با سن تقویمی تفاوت دارد؛ سن زیستی نشان‌دهنده میزان واقعی فرسودگی اندام‌ها است.
علاوه بر این، از ژوئیه 2026، اعتبار برخی تحلیل‌های مربوط به نقاط عطف 44 و 60 سالگی در حال بازنگری است و باید توجه داشت که این نتایج بر اساس نمونه‌ای محدود از جمعیت کالیفرنیا به دست آمده‌اند و ممکن است برای همه افراد جهان صدق نکند.
چگونه می‌توان روند پیری را به تعویق انداخت؟
به جای انتظار برای رسیدن به یک سن مشخص، بهتر است عوامل تسریع‌کننده پیری را کاهش داد. ترک سیگار، محدود کردن مصرف الکل و حفظ آب بدن، تغذیه متنوع با میوه‌ها، سبزیجات و چربی‌های سالم، ورزش منظم برای حفظ عضلات و سلامت قلب و متابولیسم، مراقبت از خواب و مراجعه به پزشک در صورت بروز علائم غیرعادی مانند خستگی مداوم یا مشکلات گوارشی از جمله راهکارهای موثر هستند.
