پولیپ‌های روده‌ای به دلیل ارتباط احتمالی‌شان با سرطان روده بزرگ، اغلب باعث نگرانی می‌شوند. این پولیپ‌ها در واقع رشدهای کوچکی از بافت مخاطی روده بزرگ یا راست‌روده هستند که معمولاً بدون علامت بوده و اغلب به صورت تصادفی در حین کولونوسکوپی کشف می‌شوند. نکته مهم این است که برخی از این پولیپ‌ها ممکن است در طول زندگی بدون مشکل باقی بمانند، اما برخی دیگر می‌توانند به تدریج به سرطان روده بزرگ تبدیل شوند.
سؤال اصلی این است که چگونه می‌توان علائم هشداردهنده نادر را شناسایی کرد و چه اقداماتی برای کاهش خطر ابتلا یا پیشگیری از تبدیل پولیپ به سرطان انجام داد. پولیپ‌های روده‌ای به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند: پولیپ‌های هیپرپلاستیک که معمولاً خوش‌خیم هستند و پولیپ‌های آدنوما یا آدنوماها که ممکن است به سرطان تبدیل شوند.
جراح گوارش ایتالیایی، پییرپائولو سیلری، روند تبدیل پولیپ به سرطان را به صورت «آدنوما به کارسینوما» توصیف می‌کند و تأکید می‌کند که برداشتن زودهنگام پولیپ‌ها به طور قابل توجهی خطر ابتلا به سرطان پیشرفته روده بزرگ را کاهش می‌دهد و در اکثر موارد درمان قطعی امکان‌پذیر است. بیشتر پولیپ‌ها در حین کولونوسکوپی و با روش پولیپکتومی اندوسکوپی بدون نیاز به جراحی باز برداشته می‌شوند. جراحی سنگین‌تر تنها در مواردی که پولیپ بسیار بزرگ یا مشکوک به سرطان باشد، انجام می‌شود. حتی پس از برداشتن پولیپ، پیگیری منظم اندوسکوپی برای اطمینان از عدم ظهور پولیپ‌های جدید ضروری است.
علائم هشداردهنده و زمان مراجعه به پزشک
اکثر پولیپ‌های روده‌ای بدون علامت هستند که همین موضوع تشخیص آن‌ها را دشوار می‌کند. در صورت بروز علائم، معمولاً خفیف و غیر اختصاصی هستند؛ مانند وجود خون قرمز یا سیاه در مدفوع، مخاط در مدفوع، تغییرات پایدار در عادات روده‌ای (مانند اسهال یا یبوست غیرمعمول)، نفخ مداوم و خستگی ناشی از کم‌خونی. سیلری یادآور می‌شود که خونریزی‌های کوچک یا کم‌خونی معمولاً زمانی ظاهر می‌شوند که پولیپ‌ها بزرگ شده یا دچار زخم شده باشند.
سرویس سلامت بریتانیا (NHS) تخمین می‌زند که حدود یک نفر از هر چهار نفر بالای ۵۰ سال حداقل یک پولیپ روده‌ای دارد. بنابراین هرگونه خونریزی در مدفوع، به ویژه در افراد بالای ۵۰ سال، باید جدی گرفته شده و به پزشک مراجعه شود، حتی اگر درد وجود نداشته باشد. درد شدید شکمی، نفخ شدید، استفراغ یا ناتوانی کامل در دفع گاز از علائم اورژانسی هستند که می‌توانند نشانه انسداد روده باشند و نیازمند مراجعه فوری به پزشک هستند.
علل، عوامل خطر و راه‌های کاهش احتمال ابتلا
پولیپ‌ها زمانی شکل می‌گیرند که سلول‌های مخاطی روده بیش از حد طبیعی تکثیر می‌یابند. علل دقیق این رشد غیرطبیعی هنوز به طور کامل شناخته نشده است، اما عوامل متعددی احتمال بروز پولیپ را افزایش می‌دهند، از جمله سن بالا، سابقه خانوادگی پولیپ یا سرطان روده بزرگ، رژیم غذایی کم‌فیبر و پرچرب حیوانی، اضافه وزن، کم‌تحرکی، مصرف دخانیات و الکل. همچنین بیماری‌های التهابی مزمن روده مانند بیماری کرون یا کولیت زخمی ریسک ابتلا را افزایش می‌دهند.
در برخی خانواده‌ها، پولیپوز آدنوما خانوادگی که یک بیماری ژنتیکی است و در ۵۰ درصد موارد منتقل می‌شود، باعث ظهور ده‌ها یا حتی صدها پولیپ در سنین پایین می‌شود که بدون درمان، تقریباً همیشه منجر به سرطان می‌شود.
در جمعیت عمومی، اولویت اصلی پیشگیری از سرطان روده بزرگ، انجام تست ایمونولوژیک خون مخفی در مدفوع هر دو سال یک بار برای افراد ۵۰ تا ۷۴ سال است. در فرانسه حدود ۴ درصد از این تست‌ها مثبت بوده و منجر به انجام کولونوسکوپی می‌شوند.
علاوه بر این، تغییر سبک زندگی می‌تواند خطر پولیپ‌های آدنوما را کاهش دهد. این تغییرات شامل افزایش مصرف فیبر، میوه و سبزیجات، محدود کردن مصرف گوشت قرمز و فرآورده‌های گوشتی، حفظ وزن مناسب، انجام فعالیت بدنی منظم، پرهیز از سیگار و کاهش مصرف الکل است.
