شاید شنیده باشید که نباید ویتامین D را شب‌ها مصرف کرد چون ممکن است خواب را مختل کند. اما متخصصان غدد این باور را زیر سوال برده و تاکید دارند که زمان دقیق مصرف ویتامین D به اندازه نحوه و منظم بودن مصرف آن اهمیت ندارد.
ویتامین D3 یا کلکلسیفرول، ویتامینی محلول در چربی است که پوست در اثر تابش اشعه UVB تولید می‌کند و بدن آن را در عضلات، بافت چربی و کبد ذخیره می‌کند. در کشورهای شمال اروپا، بسیاری در زمستان دچار کمبود این ویتامین می‌شوند و به همین دلیل مکمل‌ها رایج هستند. اما سوال این است که چه زمانی در طول روز باید این مکمل‌ها را مصرف کرد تا هم اثربخشی حفظ شود و هم خواب به هم نریزد.
زمان مصرف؛ صبح یا شب؟
استفان شارلا، متخصص غدد، می‌گوید: «مکمل ویتامین D را اصولاً می‌توان در هر ساعتی از روز مصرف کرد.» نکته مهم این است که زمان مصرف را به گونه‌ای انتخاب کنید که بتوانید به طور منظم آن را رعایت کنید، زیرا تداوم مصرف تاثیر بیشتری بر سطح ویتامین D در خون دارد تا زمان دقیق مصرف.
بسیاری از پزشکان توصیه می‌کنند ویتامین D را همراه با وعده غذایی که در برنامه روزانه شما ثابت است، مثلاً صبحانه یا ناهار، مصرف کنید. از نظر فیزیولوژیکی، بیشتر نیاز روزانه بدن به ویتامین D از طریق تولید پوست با قرار گرفتن در معرض نور خورشید تامین می‌شود. شارلا می‌گوید 80 تا 90 درصد ویتامین D مورد نیاز از نور خورشید و با قرار دادن دست‌ها، بازوها و صورت به مدت 10 تا 20 دقیقه، دو تا سه بار در هفته، تامین می‌شود. وقتی این امکان نیست، مکمل‌ها جایگزین می‌شوند و نیازی نیست حتماً صبح یا شب مصرف شوند.
مصرف همراه با چربی؛ کلید جذب بهتر
ویتامین D محلول در چربی است و بهتر است همراه با غذاهای چرب مصرف شود تا جذب آن بهینه شود. شارلا توضیح می‌دهد: «ویتامین D بهتر جذب می‌شود اگر همراه با وعده‌ای باشد که شامل روغن، تخم مرغ، آووکادو، لبنیات پرچرب یا ماهی چرب باشد.»
قطره‌ها یا کپسول‌های روغنی ویتامین D به دلیل حل شدن در چربی، جذب بهتری دارند اما باز هم توصیه می‌شود همراه غذا مصرف شوند. به عنوان مثال، می‌توان قطره را روی تکه‌ای نان ریخت و خورد. قرص‌های معمولی که چربی کمی دارند، بهتر است با غذایی که چربی دارد مثل نان با آووکادو در صبح، ماهی سالمون در ناهار یا سالاد با روغن در شام مصرف شوند. بدون چربی، بخشی از دوز مصرفی ممکن است جذب نشود.
تاثیر بر خواب و تداخل با داروها
برخی منابع می‌گویند مصرف ویتامین D در شب می‌تواند تولید سروتونین را تحریک و ملاتونین، هورمون خواب، را مهار کند. اما مطالعه‌ای جدید روی بیماران مبتلا به افسردگی نشان داده که ویتامین D تاثیری بر تولید سروتونین ندارد. اگر کسی احساس می‌کند بعد از مصرف ویتامین D در شب بیدار می‌ماند، می‌تواند زمان مصرف را به صبحانه منتقل کند، اما این موضوع برای همه صدق نمی‌کند.
شارلا می‌گوید: «از آنجا که ویتامین D باید همراه غذا مصرف شود، بهتر است ترجیحاً صبحانه یا ناهار باشد.»
اما زمانی که ویتامین D با داروهای دیگر مصرف می‌شود، زمان مصرف اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. دوز روزانه توصیه شده حداکثر 2000 واحد بین‌المللی (50 میکروگرم) است. مصرف طولانی‌مدت دوزهای بالا مانند 5000 واحد در روز می‌تواند باعث افزایش کلسیم خون شود، به خصوص اگر داروهایی مصرف شوند که کلسیم خون را افزایش می‌دهند مثل دیورتیک‌های تیازیدی یا برخی داروهای قلبی.
افزایش کلسیم خون می‌تواند منجر به سنگ کلیه و اختلالات ریتم قلب شود. بنابراین در صورت بیماری کلیوی، فشار خون یا نارسایی قلبی، باید قبل از مصرف ویتامین D، دوز و زمان مصرف با پزشک یا داروساز مشورت شود.
