در فضای مجازی وعده‌های متعددی درباره پاکسازی عروق در عرض ۷ روز، آبمیوه‌های معجزه‌آسا و پودرهای خاص برای سم‌زدایی عروق منتشر شده است. اما واقعیت این است که بیماری آترواسکلروز، که ناشی از تجمع کلسترول LDL و التهاب در دیواره عروق است، به سادگی مانند رسوب‌های آهکی از بین نمی‌رود. با این حال، برخی مواد غذایی می‌توانند با کاهش عوامل کلیدی این بیماری، به حفظ سلامت عروق و بهبود جریان خون کمک کنند.
هدف اصلی، باز کردن عروق تنگ شده نیست بلکه جلوگیری از پیشرفت پلاک‌های آترواسکلروتیک با کنترل کلسترول، التهاب و حفظ سلامت اندوتلیوم (لایه نازک داخلی رگ‌ها) است. مطالعات نشان داده‌اند که مصرف روزانه ۳ گرم بتا-گلوکان‌های موجود در جو دوسر می‌تواند کلسترول LDL را به طور متوسط ۵ تا ۱۰ درصد کاهش دهد؛ هرچند این کاهش معجزه‌آسا نیست اما در بلندمدت بسیار مفید است.
نقش تغذیه در محافظت از عروق
طبق تحقیقات موسسه ملی سلامت و پژوهش پزشکی فرانسه، آترواسکلروز زمانی آغاز می‌شود که LDL وارد دیواره عروق شده، اکسید می‌شود و واکنش التهابی موضعی را تحریک می‌کند که منجر به تشکیل پلاک‌های چربی می‌شود. این پلاک‌ها در صورت تنگ کردن شدید رگ‌ها یا پاره شدن، می‌توانند باعث حمله قلبی، سکته مغزی یا بیماری عروقی اندام‌ها شوند. بنابراین هر عاملی که به طور پایدار کلسترول LDL و التهاب را کاهش دهد، به حفظ سلامت عروق کمک می‌کند.
هیچ دانه یا برگ گیاهی جایگزین درمان‌های پزشکی نیست، اما رژیم غذایی سرشار از فیبرهای محلول، اسیدهای چرب امگا-۳ گیاهی و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی می‌تواند به انعطاف‌پذیری عروق و سلامت قلب کمک کند. در این راستا، پنج ماده غذایی زیر که بخشی از آنها در فرهنگ غذایی غربی و بخشی در آشپزی جنوب آسیا رایج است، مورد توجه قرار گرفته‌اند و اثرات آنها در مطالعات بالینی بررسی شده است.
۵ خوراکی برای محافظت از عروق و بهبود گردش خون
- جو دوسر: فیبرهای محلول به نام بتا-گلوکان در جو دوسر به جذب کلسترول در روده کمک می‌کنند و بدن را مجبور می‌سازند از کلسترول LDL خون بیشتر استفاده کند. مصرف ۴۰ تا ۶۰ گرم جو دوسر به صورت فرنی همراه با میوه یا مغزها در وعده صبحانه مقدار مناسبی از این فیبرها را تامین می‌کند.
- گردو: مصرف مقدار کمی گردو به عنوان میان‌وعده، به دلیل داشتن امگا-۳ گیاهی، به کاهش کلسترول کمک می‌کند و اثر مکملی بر جو دوسر دارد.
- شنبلیله: این گیاه که در فرانسه کمتر شناخته شده است، برای کاهش چربی‌ها و قند خون مورد توجه محققان است. مطالعات نشان داده‌اند که مصرف مکمل شنبلیله می‌تواند کلسترول LDL را به طور متوسط ۱۱ میلی‌گرم در دسی‌لیتر کاهش دهد و قند خون ناشتا را نیز پایین بیاورد. دانه‌های آن به صورت تفت داده یا آسیاب شده در غذاهای کاری و خورش‌ها استفاده می‌شوند. مصرف زیاد آن ممکن است باعث تحریک روده یا افزایش اثر داروهای دیابت شود.
- مورینگا: برگ‌ها یا پودر مورینگا در چند آزمایش کوچک بالینی به بهبود پارامترهای چربی و قند خون کمک کرده‌اند، هرچند نتایج متغیر است.
- برگ کاری: این برگ‌ها سرشار از فیبر و آنتی‌اکسیدان‌هایی مانند کئامپفرول هستند که از اکسیداسیون کلسترول جلوگیری کرده، التهاب را کاهش می‌دهند، قند خون را کنترل می‌کنند و ممکن است به بهبود جریان خون کمک کنند.
نکات مهم و توصیه‌ها
مصرف این پنج ماده غذایی زمانی بیشترین تاثیر را دارد که در قالب یک سبک زندگی سالم شامل رژیم غذایی مدیترانه‌ای سرشار از گیاهان، فعالیت بدنی منظم، ترک سیگار و کنترل فشار خون و کلسترول انجام شود. در صورت مصرف داروهای رقیق‌کننده خون، دیابت یا بارداری، مشورت با پزشک درباره مصرف شنبلیله، مورینگا و مکمل‌های گیاهی ضروری است. همچنین در صورت بروز درد قفسه سینه، تنگی نفس غیرمعمول یا درد ساق پا هنگام راه رفتن، باید فوراً به پزشک مراجعه کرد.
