برای بسیاری، عبور از سن 60 سال با ترس از کاهش تدریجی سلامت و کیفیت زندگی همراه است. اما مطالعه‌ای جدید که در 24 سپتامبر 2025 در مجله علمی PLOS One منتشر شده، نشان می‌دهد که با تغییر سبک زندگی، برخی سالمندان می‌توانند تنها در عرض سه سال به سطح مطلوبی از سلامت و رفاه برسند.
این تحقیق روی بیش از 8 هزار نفر از کانادایی‌های بالای 60 سال انجام شده که در ابتدا در وضعیت «رفاه بهینه» نبودند. با اصلاح رفتارهایی مانند افزایش فعالیت بدنی، ترک سیگار، بهبود کیفیت خواب و کنترل بیماری‌های مزمن مانند دیابت، تقریباً یک چهارم این افراد توانستند سطح رفاه مطلوب را در مدت سه سال بازیابند. این یافته‌ها نویدبخش هستند، هرچند تضمینی برای همه افراد وجود ندارد.
تعریف رفاه بهینه پس از 60 سال
مطالعه بر اساس داده‌های «مطالعه طولی کانادایی پیر شدن» (CLSA) انجام شده است. مابل هو، نویسنده اصلی و دکترای دانشگاه تورنتو، رفاه بهینه را مفهومی چندبعدی توصیف می‌کند که شامل نبود محدودیت در فعالیت‌های روزمره، نبود اختلالات روانی شدید، مشکلات حافظه یا دردهای ناتوان‌کننده، و وجود حمایت اجتماعی قوی است. همچنین این تعریف شامل سلامت جسمی و روانی بالا، احساس شادی و رضایت از زندگی می‌شود، حتی اگر فرد بیماری مزمنی داشته باشد.
به عبارت دیگر، رفاه تنها به نبود بیماری محدود نمی‌شود. فردی که بیماری مزمن دارد، اگر بتواند به طور مستقل فعالیت‌های روزمره را انجام دهد، سلامت روانی خوبی داشته باشد، درد کمی احساس کند و حمایت اجتماعی داشته باشد، می‌تواند در وضعیت رفاه بهینه قرار گیرد. این تعریف گسترده، امکان بهبود کیفیت زندگی پس از 60 سال را برای بخشی از سالمندان واقعی می‌سازد.
نتایج مطالعه روی بیش از 8 هزار سالمند
تیم تحقیق دانشگاه تورنتو داده‌های 8,332 فرد بالای 60 سال را بررسی کرد که در ابتدا رفاه بهینه نداشتند. پس از سه سال، نزدیک به 25 درصد آنها به این سطح از رفاه دست یافتند. اسمی فولر-تامسون، مدیر موسسه زندگی و سالمندی، این یافته را مایه امیدواری می‌داند و می‌گوید: «این مطالعه نشان می‌دهد سالمندان حتی پس از دوره‌های دشوار می‌توانند به رفاه بهینه برسند.»
شرکت‌کنندگانی که در ابتدا از نظر روانی و عاطفی وضعیت خوبی داشتند، تقریباً پنج برابر بیشتر احتمال داشت که پس از سه سال به رفاه بهینه برسند. همچنین، مانیشا پارولکار، پزشک متخصص سالمندی، تأکید می‌کند که بازگشت یک چهارم سالمندان به وضعیت مطلوب در سه سال، با حمایت مناسب، نشان‌دهنده رد نظریه کاهش اجتناب‌ناپذیر کیفیت زندگی با افزایش سن است.
البته این مطالعه مشاهده‌ای است و صرفاً ارتباط‌ها را نشان می‌دهد، نه علت و معلول را.
راهکارهای موثر برای بهبود رفاه پس از 60 سال
عوامل مرتبط با بهبود رفاه عمدتاً قابل تغییر هستند: حفظ فعالیت بدنی، ترک سیگار، خواب کافی، کنترل وزن مناسب و مدیریت بیماری‌های مزمن مانند دیابت. اگرچه تغذیه به طور دقیق در این مطالعه بررسی نشده، اما نقش مهمی در حفظ وزن، انرژی و تعادل متابولیکی دارد.
برای بازیابی رفاه پس از 60 سال، ترکیبی از اقدامات توصیه می‌شود:
- فعالیت بدنی منظم حتی با شدت کم، مانند پیاده‌روی، تمرینات تقویتی ملایم و تمرینات تعادلی
- رژیم غذایی ساده و سالم شامل مصرف میوه‌ها و سبزیجات در هر وعده، پروتئین کافی، غلات کامل و محدود کردن قندها و محصولات فرآوری شده
- ترک سیگار با حمایت تخصصی
- ارزیابی و درمان مشکلات خواب به جای تحمل آنها
- پیگیری دقیق بیماری‌هایی مانند دیابت، فشار خون و کلسترول با پزشک
دکتر دیوید کاتلر، پزشک خانواده، یادآور می‌شود که بهبود رفاه نیازمند مکمل‌ها یا درمان‌های پرهزینه نیست، بلکه تغییرات روزمره و ساده است که در طول سه سال نتیجه‌بخش خواهد بود.
نویسندگان همچنین بر اهمیت حمایت اجتماعی و برنامه‌های ویژه سالمندان مانند کلاس‌های ورزشی، کارگاه‌های مدیریت بیماری‌های مزمن و پشتیبانی روانی تأکید دارند. پیش از ایجاد تغییرات اساسی در فعالیت یا تغذیه پس از 60 سال، مشورت با متخصص سلامت برای اطمینان از ایمنی این تغییرات ضروری است.
