قهوه بهخاطر اثر انرژیبخش و هوشیارکنندهاش پس از بیداری یا وعدههای غذایی شناخته شده است. تحقیقات پیشین نشان دادهاند که مصرف منظم قهوه میتواند به تقویت عضلات، سلامت قلب و عروق و کاهش خطر برخی بیماریهای مزمن کمک کند. اکنون مطالعهای جدید از دانشگاه کورک ایرلند، فواید تازهای را به این فهرست اضافه کرده است.
بر اساس این تحقیق، نوشیدن قهوه چه با کافئین و چه بدون آن، میتواند ترکیب میکروبیوتای روده را تغییر داده و بر برخی جنبههای خلق و خو و عملکردهای مغزی تأثیر بگذارد.
تأثیر قهوه بر میکروبیوتای روده
محققان برای درک بهتر این فرآیند، محور میکروبیوتا-روده-مغز را بررسی کردند؛ سیستمی که ارتباط دائمی بین میکروارگانیسمهای دستگاه گوارش و مغز برقرار میکند و از طریق سیستم ایمنی، هورمونها، اعصاب و مولکولهای تولیدشده توسط میکروبها عمل میکند.
در این مطالعه، 31 نفر که بهطور منظم قهوه مصرف میکردند و 31 نفر که معمولاً قهوه نمینوشیدند، مورد بررسی قرار گرفتند. پس از دو هفته پرهیز از قهوه، شرکتکنندگان دوباره مصرف قهوه را شروع کردند؛ برخی با قهوه بدون کافئین و برخی با قهوه کافئیندار.
در دوره دو هفتهای بدون قهوه، تغییرات قابل توجهی در پروفایل متابولیتهای میکروبیوتای روده در مصرفکنندگان معمولی مشاهده شد. پس از بازگشت به مصرف قهوه، برخی باکتریهایی که در ترشح اسیدهای معده و روده نقش دارند، در مصرفکنندگان قهوه بیشتر از افراد غیرمصرفکننده دیده شدند. همچنین افزایش باکتریهای مرتبط با احساسات مثبت نیز گزارش شد که میتواند توضیحدهنده تأثیرات قهوه بر خلق و خو و استرس باشد.
تفاوت اثرات قهوه کافئیندار و بدون کافئین
یکی از یافتههای جالب، تفاوت اثرات قهوه کافئیندار و بدون کافئین است. بهبود یادگیری و حافظه تنها در افرادی که قهوه بدون کافئین مصرف کردند مشاهده شد، که نشان میدهد کافئین بهتنهایی مسئول تأثیرات شناختی قهوه نیست.
قهوه حاوی هزاران ترکیب شیمیایی از جمله پلیفنولها است که میتوانند با میکروبیوتای روده تعامل کرده و فرآیندهای متابولیکی را تغییر دهند. از سوی دیگر، قهوه کافئیندار با کاهش اضطراب و بهبود هوشیاری و تمرکز مرتبط بود.
بنابراین، قهوه کافئیندار و بدون کافئین اثرات متفاوت اما مکملی دارند؛ قهوه بدون کافئین بیشتر بر یادگیری و حافظه تأثیر میگذارد و قهوه کافئیندار بر اضطراب، هوشیاری و توجه.
در هر دو حالت، تغییراتی در میکروبیوتا و پارامترهای مرتبط با خلق و خو مشاهده شده است.
پروفسور جان کراین، نویسنده اصلی مطالعه، تأکید میکند که «قهوه چیزی فراتر از کافئین است؛ این یک عامل غذایی پیچیده است که با میکروبیوتای روده، متابولیسم و حتی سلامت روانی ما تعامل دارد.» او اضافه میکند: «نتایج ما نشان میدهد که قهوه، چه کافئیندار و چه بدون کافئین، میتواند به شیوههای متفاوت اما مکمل بر سلامت تأثیر بگذارد.»
