احساس اینکه در رابطه عاشقانه نقش «گزینه دوم» را دارید، یعنی اینکه شریک زندگیتان هنوز به فرد دیگری یا گزینهای بهتر فکر میکند. این حس که در اولویت نیستید، در بسیاری از زوجها حتی آنهایی که رابطهشان پایدار است، دیده میشود. اما پذیرفتن این جایگاه فقط یک ضربه به غرور نیست؛ تحقیقات روانشناسی نشان میدهد که این وضعیت سلامت روانی رابطه را به شدت تحت تأثیر قرار میدهد و میتواند تعادل عاطفی شما را به خطر بیندازد.
در سال ۲۰۰۵، تیمی از پژوهشگران به سرپرستی روانشناس گلن گهر در مطالعهای روی بیش از ۱۵۰ بزرگسال در روابط بلندمدت نشان دادند کسانی که شریک فعلیشان را کمتر از شریک قبلیشان ارزیابی میکردند، رضایت بسیار پایینی از رابطه داشتند. این دقیقا همان حالتی است که فرد در جایگاه انتخاب دوم قرار دارد؛ یعنی شریک زندگیتان هنوز به گذشتهای ایدهآل وابسته است. این وضعیت زمینهساز استرس، تنش و احتمال جدایی را افزایش میدهد.
معنای واقعی «انتخاب دوم» در رابطه چیست؟
وقتی شما به عنوان گزینه جایگزین دیده میشوید، ارزش شما در رابطه به نوسانهای فرد دیگری بستگی دارد؛ ممکن است این فرد یک شریک سابق، یک تصور خیالی یا حتی ترس از تنهایی باشد. نشانهها اغلب ظریفاند: شریکتان مرتب درباره شریک قبلیاش با حس نوستالژی صحبت میکند، شما را با او مقایسه میکند، درباره آینده تعهدی نمیدهد یا فقط وقتی گزینههای دیگری ندارد، به شما توجه میکند. پروژههای مشترک به تعویق میافتند یا مبهم باقی میمانند، تماسها بیشتر زمانی است که او حالش خوب نیست یا احساس کسالت میکند، و مقایسههای مکرر با رابطه قبلی که به عنوان رابطهای ایدهآل معرفی میشود، باعث میشود شما احساس کنید کمتر مورد توجه هستید.
شروع رابطهای محتاطانه که هر دو طرف زمان میگذارند تا به هم نزدیک شوند، لزوما به معنای نقش دوم بودن نیست. تفاوت در این است که وقتی رفتارها و حرفها هماهنگ باشند، طرف مقابل به سرعت جایگاه شما را در زندگیاش مشخص کند و رابطه را به دیگران معرفی کند، رابطه ممکن است کند اما واقعی و انتخاب شده باشد. اما وقتی شک و تردیدهای شما به طور مکرر توسط رفتارها تأیید میشود، مشکل جدی است.
وقتی شریک زندگی هنوز شریک سابق را در اولویت دارد
اگر فردی شریک سابقش را بهترین شریک زندگیاش بداند، رابطه فعلی روی پایهای سست ساخته شده است. مطالعه گلن گهر نشان داد کسانی که شریک قبلیشان را بهتر از شریک فعلی میدیدند، رضایت بسیار پایینی از رابطه داشتند. به عبارت دیگر، اگر احساس میکنید با کسی از گذشتهتان مقایسه میشوید و در این مقایسه شکست میخورید، رابطه شما از ابتدا با مشکل روبروست.
مطالعه دیگری از همان تیم پژوهشی نشان داد که وقتی افراد به شریک سابقشان فکر میکنند، واکنشهای فیزیولوژیکی مانند تنش عضلانی، تپش قلب و افزایش هوشیاری که نشاندهنده پاسخ جنگ یا گریز است، در بدنشان فعال میشود. این یعنی نگه داشتن شریک سابق در ذهن به عنوان الگو، بدن را در حالت هشدار قرار میدهد.
چرا باید نقش انتخاب دوم را نپذیرید؟
تصمیم انتخاب شریک زندگی یکی از مهمترین تصمیمات عاطفی است. وقتی رضایت از رابطه کاهش مییابد، آسیبها فقط به احساس ناامیدی محدود نمیشود. پژوهشهای متعدد نشان دادهاند که رضایت پایین در رابطه با افزایش خیانت، کاهش عزت نفس هر دو طرف، بروز درگیریهای مکرر و احساس بیعدالتی همراه است؛ جایی که یکی از طرفین احساس میکند بیشتر میدهد و کمتر دریافت میکند. باقی ماندن طولانیمدت در نقش انتخاب دوم احتمال ورود به این چرخههای منفی را افزایش میدهد.
برای حفظ سلامت روانی خود، باید بتوانید بین ترسها و واقعیتها تمایز قائل شوید. سوالات سادهای میتواند به شما کمک کند: آیا این فرد واقعا مرا انتخاب میکند؟ آیا رابطه را به دیگران معرفی میکند؟ وقتی از ناراحتیام میگویم، آیا تلاش میکند مشکل را حل کند؟ اگر پاسخ به این سوالات منفی است و شما بارها و بارها این موضوع را مطرح کردهاید، حق دارید فاصله بگیرید و منتظر رابطهای باشید که در آن هر دو طرف همدیگر را واقعا انتخاب کنند. همانطور که گلن گهر میگوید، «شما لایق بهتر از این هستید.»




