در شبکههای اجتماعی مانند تیکتاک و اینستاگرام، نوعی پنیر تازه بز به عنوان «دوست کبد» معرفی شده که پس از مصرف زیاد غذاهای سنگین، کبد را پاکسازی میکند. این ادعا به سرعت محبوب شد و این پنیر به عنوان بهترین پنیر برای سلامت کبد شناخته شد، به خصوص برای کسانی که علاقهمند به خوردن پنیر در وعدههای شبانه هستند.
اما واقعیتهای تغذیهای و پزشکی کمی متفاوت است. برخی پنیرها میتوانند به خوبی در رژیم غذایی محافظتکننده از کبد جای بگیرند، اما هیچ کدام نقش پاککننده معجزهآسا برای کبد ندارند. متخصصان کبد تأکید میکنند که سلامت کبد بیشتر به وزن بدن، تعادل کلی رژیم غذایی و فعالیت بدنی بستگی دارد.
انتخاب پنیرهای کمچرب میتواند به کنترل بهتر تریگلیسیرید و کلسترول کمک کند؛ دو عاملی که در تجمع چربی در کبد نقش دارند. اما باید بدانیم که انتظار واقعی از پنیر تازه بز، ریکوتا یا کانکویوت چیست و مرز بین واقعیت و تبلیغات کجاست.
مطالعات و نظر متخصصان درباره پنیر و سلامت کبد
پروفسور پاتریک مارسِلین، متخصص کبد در بیمارستان بوجون، در مصاحبهای در سال ۲۰۲۴ یادآور شده که محصولات لبنی منبع خوبی از کلسیم و پروتئین با کیفیت هستند اما دارو نیستند. یک مطالعه مشاهدهای که او به آن اشاره میکند نشان میدهد مصرف منظم لبنیات با پروفیل چربی خون بهتر همراه است؛ یعنی تریگلیسیرید و کلسترول کل پایینتر.
این دو شاخص به مقدار چربی ذخیره شده در کبد مرتبط هستند، به ویژه در بیماری کبد چرب متابولیک (MASLD) که توسط سازمان بیمه سلامت تعریف شده است. MASLD تجمع تریگلیسیرید در کبد است که معمولاً با سندرم متابولیک همراه است؛ این سندرم شامل دور کمر بالا، تریگلیسیرید بالا، کلسترول HDL پایین، قند خون و فشار خون بالا میشود. در صورت بروز التهاب، بیماری به مرحله MASH (که قبلاً NASH نامیده میشد) میرسد.
کاهش چربی خون در مصرفکنندگان لبنیات ممکن است نشاندهنده محافظت غیرمستقیم باشد، اما این به معنای اثبات اینکه یک پنیر خاص کبد را محافظت یا ترمیم میکند، نیست.
کدام پنیرها برای کبد بهترند و میزان مصرف مناسب چقدر است؟
در این زمینه، متخصصان بیشتر پنیرهای تازه و کمچرب را مناسبتر برای کبد میدانند. پروفسور مارسِلین پنیر تازه بز یا گوسفندی، ریکوتا (بروس، بروچیو)، کانکویوت و پنیر کاتیج را به عنوان نمونههای خوب معرفی میکند. این پنیرها معمولاً آب زیادی دارند و چربی کمتری نسبت به پنیرهای سخت دارند.
متخصصان سالمندان نیز تأکید میکنند که پنیر بز بسیار رسیده لزوماً کمچربتر از پنیرهایی مانند کامته نیست و همه چیز به برچسب تغذیهای بستگی دارد. بر اساس توصیه بیمارستانهای دانشگاهی ژنو، انتخاب پنیرهایی با کمتر از ۳۵ گرم چربی در هر ۱۰۰ گرم و توجه به میزان نمک، معیار خوبی است.
همچنین باید به اندازه مصرف توجه کرد؛ متخصصان کبد معمولاً مصرف ۳۰ گرم پنیر در هر وعده و حداکثر ۱ تا ۲ وعده در روز را توصیه میکنند. مصرف بیشتر حتی پنیرهای کمچرب میتواند کالری و چربی دریافتی را افزایش داده و کنترل وزن و چربی خون را دشوار کند.
کبد چرب، MASLD و سبک زندگی: پنیر تنها یک جز کوچک است
از دیدگاه پزشکی، انتخاب بهترین پنیر برای کبد تنها زمانی اهمیت پیدا میکند که در چارچوب یک سبک زندگی سالم قرار گیرد. صفحه رسمی بیمه سلامت که در ۲۸ اوت ۲۰۲۵ بهروزرسانی شده، بر عوامل اصلی MASLD تأکید دارد: محدود کردن مصرف غذاهای پرچرب و شیرین، کاهش مصرف الکل، فعالیت بدنی منظم و کاهش وزن متعادل در صورت نیاز.
پنیر تازه بز در اندازه مناسب میتواند بخشی از این رژیم باشد، اما جایگزین آزمایشهای پزشکی یا پیگیری بیماری کبد نیست.




