رژیم کتوژنیک که معمولاً به عنوان روشی برای کاهش وزن و حتی افزایش طول عمر معرفی می‌شود، در مطالعه‌ای جدید که در سال ۲۰۲۵ در مجله Cell Reports منتشر شده، نتایج متفاوتی را در روند پیری موش‌ها نشان داده است. این مطالعه که توسط تیمی از موسسه بارشاپ در دانشگاه UT Health سن آنتونیو انجام شده، نشان می‌دهد که این رژیم غذایی در موش‌های نر باعث تسریع برخی نشانگرهای پیری می‌شود، اما در موش‌های ماده چنین تاثیری مشاهده نشده است.
در این تحقیق، پس از ۲۱ روز رژیم بسیار پرچرب و کم‌کربوهیدرات، موش‌های نر افزایش نشانگرهای سلولی مرتبط با پیری مانند p53 و p21 را نشان دادند، در حالی که موش‌های ماده تا زمانی که هورمون استروژن در بدنشان فعال بود، از این اثر محافظت شدند. وقتی گیرنده‌های استروژن در موش‌های ماده با داروی تاموکسیفن مسدود شد، الگوی پیری سلولی مشابه موش‌های نر ظاهر شد.
نکته مهم دیگر این است که تزریق استروژن، استرادیول یا آنتی‌اکسیدان‌ها به موش‌های نر باعث کاهش قابل توجه سلول‌های پیری شده است. این یافته‌ها نشان می‌دهد که هورمون‌های زنانه ممکن است نقش محافظتی در برابر استرس ناشی از رژیم کتوژنیک داشته باشند.
مکانیسم استرس اکسیداتیو و پیری سلولی
رژیم کتوژنیک بدن را مجبور می‌کند که به جای کربوهیدرات‌ها، از چربی‌ها برای تولید انرژی استفاده کند و در این فرآیند «اجسام کتون» تولید می‌شوند. این تغییر منبع انرژی در موش‌های نر با افزایش استرس اکسیداتیو همراه بود که شامل افزایش رادیکال‌های آزاد و آسیب به سلول‌ها می‌شود. این آسیب‌ها منجر به تجمع سلول‌های پیری می‌شود که دیگر تقسیم نمی‌شوند ولی نمی‌میرند و مولکول‌های التهابی تولید می‌کنند. این سلول‌ها به عنوان نشانگرهای مهم پیری زیستی شناخته می‌شوند.
همچنین، این رژیم مصرف میوه‌ها، غلات کامل، برخی حبوبات و فیبرها را محدود می‌کند و با افزایش خطر مشکلات چربی خون و تشکیل پلاک‌های عروقی مرتبط است.
پیامدها برای انسان و توصیه‌های متخصصان
جیسون نگ، اندوکرینولوژیست دانشگاه پیتسبرگ، هشدار می‌دهد که نتایج این مطالعه روی موش‌ها را نمی‌توان مستقیماً به انسان تعمیم داد، زیرا پاسخ افراد به رژیم کتوژنیک بسیار متنوع است و تاثیرات هورمونی و جنسیتی در انسان پیچیده‌تر است.
او سوالاتی مطرح می‌کند درباره اثرات این رژیم در مردانی که سال‌ها آن را دنبال می‌کنند، زنان یائسه که سطح استروژن‌شان کاهش یافته، و بیمارانی که تحت درمان‌های ضد هورمونی مانند تاموکسیفن هستند.
نویسندگان مطالعه همچنین به احتمال نقش محافظتی آنتی‌اکسیدان‌ها اشاره کرده‌اند، اما این موضوع هنوز در انسان اثبات نشده و نباید به عنوان مجوز مصرف خودسرانه مکمل‌ها یا هورمون‌ها تلقی شود.
میشل روثنشتاین، متخصص تغذیه در حوزه قلب و عروق، توصیه می‌کند که برای حفظ وضعیت کتوز واقعی، مصرف کربوهیدرات باید بسیار پایین باشد که این امر در بلندمدت دشوار است و ممکن است تعادل تغذیه‌ای را به خطر بیندازد. او به دلیل داده‌های موجود، رژیم کتوژنیک را به عنوان راهکاری پایدار برای سلامت قلب توصیه نمی‌کند و بر اهمیت پیگیری پزشکی و برنامه‌ریزی تغذیه‌ای شخصی تاکید دارد.
