آشپزخانه یکی از مکان‌های پرخطر برای بروز مسمومیت‌های غذایی است، حتی اگر مرتب تمیز شود. سازمان بهداشت مواد غذایی اعلام کرده که حدود یک سوم از مسمومیت‌های غذایی در خانه رخ می‌دهد و اغلب به دلیل عادات نادرست بهداشتی است، نه فقط به خاطر مواد غذایی خطرناک.
در ظاهر ممکن است سطح کار آشپزخانه تمیز و براق به نظر برسد، اما اشتباهات رایج در نظافت می‌تواند باعث رشد میکروب‌ها، تحریکات تنفسی و آسیب به سطوح شود. این اشتباهات شامل استفاده نادرست از مواد شوینده، ترکیب خطرناک آن‌ها و رعایت نکردن نکات بهداشتی ساده است.
اشتباه در ترکیب مواد شوینده و استفاده بیش از حد از ضدعفونی‌کننده‌ها
بسیاری از افراد برای تمیزتر شدن آشپزخانه، مواد شوینده مختلف را با هم مخلوط می‌کنند. این کار بسیار خطرناک است، به‌ویژه ترکیب آب ژاول (وایتکس) با سرکه یا مواد اسیدی که گاز کلر سمی تولید می‌کند و باعث تحریک چشم و دستگاه تنفسی می‌شود. ترکیب وایتکس با آمونیاک کلرامین و با الکل کلروفرم تولید می‌کند که هر دو بسیار مضر هستند.
قانون اصلی این است که همیشه فقط از یک محصول در هر بار استفاده کنید، بین استفاده‌ها سطح را آبکشی کنید و فضای آشپزخانه را خوب تهویه نمایید. همچنین نباید همیشه همه چیز را ضدعفونی کرد؛ ابتدا باید با آب و شوینده چربی و کثیفی‌ها را پاک کرد و سپس در صورت نیاز ضدعفونی انجام داد.
اشتباهات بهداشتی در هنگام نظافت
انتقال میکروب‌ها از یک سطح به سطح دیگر (آلودگی متقاطع) یکی از مشکلات جدی است. مثلاً استفاده از یک تخته برش برای مرغ خام و سپس سالاد بدون شستشوی کامل، یا استفاده از یک دستمال مرطوب برای پاک کردن سطوح مختلف. توصیه می‌شود قبل از آشپزی دست‌ها را حداقل ۳۰ ثانیه با صابون شست، از تخته‌های جداگانه برای مواد خام استفاده کرد و غذاهای آماده را ظرف دو ساعت در یخچال قرار داد.
دمای یخچال باید بین ۰ تا ۴ درجه سانتی‌گراد و فریزر در حدود منفی ۱۸ درجه باشد تا رشد باکتری‌ها کنترل شود. اسفنج و دستمال آشپزخانه نیز محل تجمع میکروب‌ها هستند؛ اسفنج باید هر پنج روز تعویض یا در دمای ۶۰ درجه شسته شود و دستمال‌هایی که با آب مرغ یا ماهی خام تماس دارند باید قبل از استفاده مجدد شسته شوند، به‌ویژه در خانه‌هایی که افراد آسیب‌پذیر مانند زنان باردار یا سالمندان زندگی می‌کنند.
نکات مهم درباره سطوح و یخچال
استفاده از مواد ساینده یا اسفنج‌های زبر روی سطوحی مانند استیل، مرمر یا لمینت باعث ایجاد خراش‌های ریز می‌شود که محل تجمع چربی و میکروب‌ها خواهد بود. همچنین آب راکد در اطراف سینک، روی درزها یا چوب باعث آسیب به مواد و ایجاد محیط مرطوب مناسب برای رشد باکتری‌ها می‌شود. بهتر است از پارچه‌های مایکروفایبر نرم و خشک استفاده کرده و سطوح را سریع خشک کنید.
یخچال باید ماهانه کاملاً تخلیه، تمیز و ضدعفونی شود و کشوهای سبزیجات نیز پاک شوند. یک بار در سال نیز باید فریزر یخ‌زدایی شود تا دمای مناسب حفظ شود.
چک‌لیست ساده برای حفظ بهداشت آشپزخانه
- هرگز وایتکس را با مواد دیگر مخلوط نکنید.
- ابتدا تمیز کنید، سپس در صورت نیاز ضدعفونی کنید.
- اسفنج را هر پنج روز تعویض یا در دمای ۶۰ درجه بشویید.
- برای مواد خام و آماده از تخته‌های جداگانه استفاده کنید.
- آب راکد را پاک کنید و از مواد ساینده روی سطوح حساس استفاده نکنید.
- غذاها را ظرف دو ساعت پس از پخت در یخچال قرار دهید.
- دمای یخچال را مرتب کنترل کنید تا بین ۰ تا ۴ درجه باشد.
