<pبسیاری از افراد بیدار شدن در شب برای رفتن به دستشویی را به سن بالا نسبت می‌دهند یا آن را شوخی می‌دانند، اما متخصص تغذیه و مروج علمی اسپانیایی، ماریا دِ لوس آنجلس گارسیا گارسیا، که با نام بوتیکاریا گارسیا شناخته می‌شود، در یک برنامه تلویزیونی تأکید کرد که این علامت نام خاصی دارد: نوکتوریا.
او توضیح داد که نیاز مکرر به ادرار در شب که خواب را قطع می‌کند، زمانی غیرطبیعی است که فرد دو تا سه بار یا بیشتر در شب بیدار شود و این وضعیت با کاهش کیفیت زندگی و افزایش خطر مرگ مرتبط است.
در عمل، بیدار شدن یکباره برای ادرار ممکن است برای هر کسی اتفاق بیفتد و سازمان بیمه سلامت یادآور شده است که پس از ۶۰ سالگی یک بار بیدار شدن در شب معمول است. اما اگر این بیدار شدن‌ها به صورت مکرر و دو تا سه بار در شب رخ دهد و باعث خستگی روزانه شود، غیرطبیعی است.
نوکتوریا چیست و چرا اهمیت دارد؟
نوکتوریا به بیدار شدن در شب برای ادرار گفته می‌شود، به شرطی که حداقل یک بار پس از خواب رفتن اتفاق بیفتد. طبق اطلاعات به‌روزشده سازمان بیمه سلامت در ژوئیه ۲۰۲۶، اگر ادرار شبانه به صورت منظم رخ دهد، به آن اختلال ریتم ادراری گفته می‌شود، هرچند برای افراد بالای ۶۰ سال یک بار بیدار شدن قابل قبول است.
اورولوژیست‌ها معتقدند که اگر تعداد بیدار شدن‌ها بیش از دو بار در شب باشد، نوکتوریا به شدت آزاردهنده است و نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
ماریا دِ لوس آنجلس گارسیا گارسیا اشاره می‌کند که این بیدار شدن‌های مکرر خواب را مختل می‌کند و باعث خستگی، کاهش تمرکز، تغییرات خلقی و افت عملکرد روزانه می‌شود. همچنین خطر سقوط و حوادث خانگی، به ویژه در سالمندان، افزایش می‌یابد که می‌تواند منجر به شکستگی شود.
بخش اورولوژی بیمارستان دانشگاهی بوردو نیز همین یافته‌ها را در سالمندان تأیید می‌کند. یک مرور علمی منتشر شده در سال ۲۰۲۲ در پایگاه PubMed نشان داده است که حداقل سه بار ادرار شبانه با افزایش خطر مرگ مرتبط است.
دلایل بیدار شدن‌های مکرر شبانه
سازمان بیمه سلامت می‌گوید برخی عادات شبانه می‌توانند باعث نوکتوریا شوند، مانند نوشیدن زیاد مایعات قبل از خواب، مصرف الکل یا نوشیدنی‌های کافئین‌دار، یا مصرف دیرهنگام داروهای ادرارآور.
با این حال، متخصص تغذیه تأکید می‌کند که رفتن به دستشویی در شب مشکلی ندارد اگر فرد بتواند دوباره به خواب برود. مشکل زمانی شروع می‌شود که بیدار شدن‌ها مکرر شده، خواب عمیق را قطع کند یا همراه با علائمی مانند تشنگی شدید، سوزش ادرار، تب یا درد باشد.
دلایل پزشکی متعددی پشت این علائم وجود دارد. در مردان بالای ۵۰ سال، بزرگ شدن خوش‌خیم پروستات ظرفیت مثانه را کاهش می‌دهد. در زنان، بارداری یا عفونت ادراری می‌تواند باعث تکرر ادرار شود. همچنین نوکتوریا ممکن است نشانه دیابت، نارسایی قلبی با ورم پاها یا آپنه انسدادی خواب تشخیص داده نشده باشد.
این متخصص همچنین به هورمون وازوپرسین اشاره می‌کند که عملکرد کلیه‌ها را تنظیم می‌کند تا در شب ادرار کمتری تولید شود. با افزایش سن، این هورمون دچار اختلال می‌شود و به همین دلیل تمایل به رفتن به دستشویی در شب افزایش می‌یابد.
چه اقداماتی باید انجام داد؟
اورولوژیست‌های بیمارستان دانشگاهی بوردو توصیه می‌کنند قبل از مراجعه به پزشک، فرد به مدت سه روز یک «تقویم ادراری» تهیه کند؛ یعنی زمان و مقدار نوشیدنی‌ها، دفعات رفتن به دستشویی، بیدار شدن‌های شبانه و هر علامت همراه را یادداشت کند. این اطلاعات به پزشک کمک می‌کند علت مشکل را شناسایی و درمان مناسب را تعیین کند.
