دکتر فلیکس برترام، پزشک متخصص پوست اهل سوئیس، در 49 سالگی متوجه شد که سن بیولوژیکیاش 74 سال است؛ یعنی 25 سال بیشتر از سن تقویمیاش. این نتیجه که از طریق یک تست به دست آمد، در شرایط زندگی پرتنش و خوردن غذاهای سریع و ناسالم، برای او زنگ خطری جدی بود. او پس از این شوک، تحقیقات گستردهای درباره طول عمر انجام داد و به ویژه رژیم غذایی خود را تغییر داد. در کمتر از یک سال، سن بیولوژیکیاش به حدود 70 سال کاهش یافت که معادل جوانتر شدن 4 تا 5 ساله است.
اگرچه این اعداد برای همه به عنوان مدرک علمی قطعی قابل قبول نیست، اما برای دکتر برترام انگیزهای شد تا چهار قانون ساده غذایی را برای کاهش سن بیولوژیکی خود تدوین کند و روزانه به کار ببندد.
سن بیولوژیکی چیست و چه چیزی را اندازه میگیرد؟
سن بیولوژیکی نشاندهنده وضعیت کلی بدن است و بر اساس شاخصهایی مانند التهاب، متابولیسم و عملکرد قلبی-عروقی تعیین میشود، نه صرفاً سال تولد. تستهای موجود که اغلب به صورت آنلاین عرضه میشوند، برآوردهای آماری از این دادهها ارائه میدهند و تشخیص پزشکی قطعی نیستند. نتایج این تستها ممکن است با روشهای مختلف متفاوت باشد، بنابراین این اعداد بیشتر تصویری از وضعیت بدن در یک زمان مشخص هستند تا حکمی قطعی.
تحقیقات علمی نشان میدهد که نقش تغذیه در تغییر سن بیولوژیکی محدود است و نمیتوان تنها بر اساس یک تست، رابطه علت و معلولی قاطع برقرار کرد. دکتر برترام تاکید میکند که این تست برای او بیشتر به عنوان انگیزهای برای اصلاح سبک زندگی و به ویژه رژیم غذاییاش عمل کرده است.
چهار قانون غذایی برای کاهش سن بیولوژیکی
در مصاحبه با مجله سلامت «Vital»، دکتر برترام چهار عامل اصلی را که باید در رژیم غذایی کاهش داد، معرفی میکند: «شکر، آرد سفید، الکل و غذاهای بسیار فرآوریشده». او به جای رژیمهای پیچیده، ترجیح میدهد این چهار مورد را تقریباً هر روز محدود کند. پیش از خرید یا مصرف هر محصول، بررسی میکند که آیا شامل یکی از این موارد هست یا خیر و در صورت وجود، سعی میکند آن را به استثنا تبدیل کند نه قاعده.
او به طور مشخص مصرف شکر را کاهش داده است؛ شامل نوشابهها، شیرینیها، دسرهای صنعتی و غلات صبحانه بسیار شیرین. همچنین مصرف آرد سفید مانند نان سفید، شیرینیها، پاستاهای تصفیهشده، پیتزا و تنقلات را محدود کرده است. الکل را نیز به میزان بسیار کم و فقط در مناسبتهای خاص مصرف میکند و از غذاهای بسیار فرآوریشده مانند غذاهای آماده، تنقلات شور، فرآوردههای گوشتی صنعتی و بیسکویتهای آماده اجتناب میکند.
مطالعات سازمان بهداشت فرانسه نشان میدهد که این نوع غذاهای صنعتی سرشار از افزودنیها، طعمدهندهها و مواد بسیار تغییر یافته هستند که با افزایش وزن و خطر بیماریهای قلبی عروقی مرتبطاند.
افزایش فیبر، پروتئین و قانون استثنا
برای جلوگیری از احساس محرومیت، دکتر برترام مصرف مواد غذایی سرشار از فیبر مانند سبزیجات، میوههای کامل، حبوبات و غلات کامل را افزایش داده است. همچنین منابع پروتئینی با کیفیت مانند ماهی، تخممرغ، برخی لبنیات کمشکر و توفو را بیشتر مصرف میکند. این تغییر به سمت مواد غذایی کمتر فرآوریشده به کنترل بهتر گرسنگی، کاهش نوسانات قند خون و بهبود شاخصهای سلامت کمک میکند.
در کتاب خود با عنوان «هک کردن سن»، او یک «قانون استثنا» را معرفی میکند که اجازه میدهد گاهی اوقات برای یک وعده جشن، دسر یا یک لیوان شراب از این قوانین تخطی کند تا از ایجاد حس محرومیت و شکستهای بلندمدت جلوگیری شود.
درباره مکملهای غذایی، دکتر برترام محتاط است و میگوید: «مکملها تنها بخش کوچکی از معادله هستند و شواهد علمی قوی ندارند». او توصیه میکند که ابتدا به تغذیه، خواب و فعالیت بدنی توجه شود و در صورت داشتن بیماریهایی مانند دیابت، اختلالات خوردن، بارداری، بیماریهای مزمن یا مصرف داروهای طولانیمدت، حتماً با پزشک مشورت شود قبل از تغییرات عمده در رژیم غذایی.




