یک زن 45 ساله به نام هازل اسمیت هنگام خوردن چیپس احساس سوزش شدیدی در سمت راست زبانش داشت. این درد سوزان و مکرر با مصرف غذاهای مختلفی مانند کاری ملایم، گوجه فرنگی و شکلات نیز تکرار شد. پس از انجام بیوپسی مشخص شد که او به سرطان زبان پیشرفته مبتلاست. این نوع سرطان معمولاً با علائم خفیف و گاه‌به‌گاه شروع می‌شود و به تدریج به حالت دائمی تبدیل می‌شود.
علائمی مانند زخم زبان که بیش از 15 روز التیام نمی‌یابد، درد موضعی، احساس سوزش، وجود توده‌ای کوچک در دهان یا گردن، خونریزی بدون دلیل مشخص و مشکلات در بلع، جویدن یا صحبت کردن باید جدی گرفته شوند. هرچند بسیاری از این علائم ممکن است به علت مشکلات خوش‌خیم مانند آفت یا عفونت قارچی باشند، اما پایداری و شدت آن‌ها نیازمند بررسی تخصصی است.
علائم اصلی سرطان زبان
- زخم یا التهابی که بیش از دو هفته بهبود نمی‌یابد یا گسترش می‌یابد.
- پلاک‌های سفید ضخیم (لوکوپلاکی) یا قرمز (اریترپلاکی) که از بین نمی‌روند.
- درد، سوزش یا سوزن‌سوزن شدن در یک طرف زبان، که ممکن است با گرما، سرما یا غذاهای اسیدی تحریک شود.
- خونریزی زبان یا دهان بدون علت واضح.
- مشکل در بلع، جویدن یا صحبت کردن و احساس گیر کردن زبان.
- وجود توده یا سفتی در زبان یا غدد لنفاوی گردنی قابل لمس.
- بوی بد دهان غیرمعمول همراه با ضایعه پایدار.
اگر این علائم به صورت مکرر و یک‌طرفه دیده شوند و ادامه داشته باشند، باید به پزشک مراجعه کرد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
ضربه‌های کوچک مانند گاز گرفتن زبان، لبه دندان شکسته یا دستگاه‌های دندانی معمولاً ظرف یک هفته بهبود می‌یابند. اما اگر زخم زبان بیش از 15 روز بهبود نیابد، باید به پزشک مراجعه کرد. همچنین هر علامت گوش و حلق و بینی که بیش از سه هفته باقی بماند، مانند درد، مشکل در بلع یا توده گردنی، نیازمند ارزیابی تخصصی است.
در ابتدا پزشک عمومی یا دندان‌پزشک می‌تواند دهان را معاینه کند و در صورت لزوم بیمار را به متخصص گوش و حلق و بینی ارجاع دهد.
تشخیص و عوامل خطر
معاینه دقیق دهان، زبان و گردن توسط متخصص گوش و حلق و بینی، استوماتولوژیست یا جراح فک و صورت انجام می‌شود. این معاینه شامل بررسی مخاط، لمس غدد لنفاوی و در صورت نیاز آندوسکوپی مسیرهای تنفسی و گوارشی فوقانی است. تشخیص قطعی با بیوپسی و بررسی نمونه زیر میکروسکوپ انجام می‌شود.
بر اساس آمار سال 2018 در فرانسه، حدود 4677 مورد جدید سرطان حفره دهان گزارش شده که 66 درصد آن‌ها مردان بوده‌اند. مصرف دخانیات و الکل مهم‌ترین عوامل خطر شناخته شده برای سرطان زبان هستند. افزایش مصرف این مواد در زنان باعث افزایش موارد ابتلا در آن‌ها شده است. با این حال، این سرطان می‌تواند در افرادی که سیگار نمی‌کشند نیز رخ دهد، بنابراین توجه به علائم و مراقبت‌های منظم دندان‌پزشکی اهمیت زیادی دارد.
