در ماه اکتبر، زمانی که بیشتر سبزیجات پاییزی کم‌رنگ می‌شوند، یک گیاه سبز و آبی‌رنگ در آب‌های سرد جویبارها رشد می‌کند که به آن کرفس آبی یا Nasturtium officinale گفته می‌شود. این گیاه آبزی که سال‌ها به عنوان یک چاشنی ساده شناخته می‌شد، در یک مطالعه معتبر آمریکایی به عنوان سالم‌ترین سبزی جهان معرفی شده است.
مطالعه‌ای که در سال ۲۰۱۴ توسط جنیفر دی نویا در مجله CDC منتشر شد، کرفس آبی را با امتیاز کامل ۱۰۰ در شاخص چگالی تغذیه‌ای رتبه‌بندی کرد. این شاخص بر اساس میزان مواد مغذی محافظ سلامت مانند ویتامین‌های A، C، E، گروه ویتامین‌های B، ویتامین K، پتاسیم، کلسیم، آهن و فیبر در هر ۱۰۰ کیلوکالری محاسبه شده است.
ویژگی‌های کرفس آبی و فصل برداشت آن
کرفس آبی گیاهی است که در آب‌های تمیز و سرد چشمه‌ها و جویبارهای کوچک به طور طبیعی رشد می‌کند و حتی در زمستان نیز سبز باقی می‌ماند. طعم آن تند و کمی شبیه خردل است که با کرفس‌های زمینی متفاوت است. در فرانسه بیشتر در مزارع کرفس آبی کشت می‌شود و به صورت دسته‌ای در بخش سبزیجات تازه عرضه می‌گردد. فصل اصلی برداشت آن از سپتامبر تا پایان زمستان است و در اکتبر به وفور در بازار دیده می‌شود، زمانی که بسیاری از سبزیجات برگ‌دار دیگر کمیاب می‌شوند.
مزایای تغذیه‌ای کرفس آبی
کرفس آبی منبع غنی ویتامین C و ویتامین K است؛ به طوری که یک وعده آن می‌تواند تا ۲۰۰ درصد نیاز روزانه ویتامین K را تامین کند. علاوه بر این، حاوی مقادیر قابل توجهی آهن، کلسیم، بتاکاروتن، گلوکوزینولات‌های آنتی‌اکسیدان و مقداری امگا-۳ است. این ترکیب مواد مغذی در حالی است که کالری بسیار کمی دارد، بنابراین یکی از مغذی‌ترین سبزیجات برگ‌دار به شمار می‌رود.
البته این رتبه‌بندی به معنای داروی معجزه‌آسا نیست، بلکه نشان می‌دهد که در مقایسه با کالری دریافتی، کرفس آبی یکی از غنی‌ترین منابع مواد مغذی محافظ سلامت است.
نکات ایمنی و روش مصرف
طعم تند و تازه کرفس آبی به راحتی می‌تواند طعم غذاها را بهبود بخشد و معمولاً برگ‌ها و ساقه‌های نرم آن به صورت خام یا کمی پخته مصرف می‌شوند. بهتر است بخش‌های زرد شده آن حذف شود. چند ایده ساده برای استفاده در منوی پاییزی شامل سالاد مخلوط با کاهو یا سیب‌زمینی ولرم، سوپ کرمی کرفس آبی با سیب‌زمینی و پیاز، پستو سبز با گردو یا فندق و روغن زیتون، و افزودن به اسموتی‌های سبز برای افزایش ویتامین‌ها است.
با این حال، باید مراقب کرفس آبی وحشی بود. مقامات بهداشتی فرانسه هشدار داده‌اند که گیاهان جمع‌آوری شده از طبیعت ممکن است آلوده به انگل Fasciola hepatica باشند که باعث بیماری کبدی موسوم به فاسیولوز می‌شود. بنابراین توصیه می‌شود کرفس وحشی به صورت خام مصرف نشود و بهتر است کرفس کشت‌شده از منابع کنترل‌شده خریداری شود. شستشوی دقیق نیز لازم است اما نمی‌تواند به طور کامل انگل‌ها را از بین ببرد.
در نهایت، به دلیل محتوای بالای ویتامین K، افرادی که داروهای ضدانعقاد مانند AVK مصرف می‌کنند نباید مصرف کرفس آبی را به طور ناگهانی تغییر دهند و بهتر است قبل از تغییر رژیم غذایی با پزشک مشورت کنند.
