هر پاییز با کوتاه‌تر شدن روزها، سوالی تکراری مطرح می‌شود: آیا باید دوره مکمل ویتامین D را آغاز کرد و اگر بله، از چه زمانی؟ این ویتامین که توسط سازمان ملی ایمنی غذایی و بهداشتی فرانسه به‌خاطر نقش مهمش در سلامت استخوان‌ها، عضلات و تقویت سیستم ایمنی توصیه شده، عمدتاً به نور خورشید وابسته است که در پایان سال کمتر می‌شود.
در فرانسه، دوره مکمل‌درمانی ویتامین D معمولاً بین ماه‌های اکتبر تا مارس پیشنهاد می‌شود؛ زمانی که تابش نور خورشید کاهش می‌یابد. اما این بازه زمانی به معنای نیاز همه افراد به مصرف مکمل از همان ابتدا نیست. زمان مناسب شروع مکمل به میزان قرارگیری فرد در معرض نور خورشید، سن و عوامل خطر خاص بستگی دارد.
چرا اکتبر تا مارس زمان مناسبی است؟
در این بازه زمانی در فرانسه، اشعه UVB خورشید به اندازه کافی نیست تا پوست بتواند ویتامین D کافی تولید کند. طبق نظر شورای عالی بهداشت عمومی، 80 تا 90 درصد ویتامین D مورد نیاز بدن از طریق پوست و نور خورشید تأمین می‌شود و تنها 10 تا 20 درصد از طریق تغذیه. با کوتاه شدن روزها و بیشتر بودن زمان حضور در محیط‌های بسته، ذخایر ویتامین D که در تابستان ساخته شده‌اند، شروع به کاهش می‌کنند.
یک توصیه عملی، که از سوی سازمان ملی ایمنی غذایی نیز تأیید شده، این است که روزانه حداقل 15 دقیقه با بازوها و صورت بدون پوشش در معرض نور خورشید قرار بگیریم و قبل از مصرف مکمل‌ها، به تغذیه مناسب توجه کنیم. منابع غذایی اصلی ویتامین D شامل ماهی‌های چرب مانند شاه ماهی، سالمون، ماکرل و ساردین و همچنین محصولات لبنی مانند ماست، پنیر سفید و شیر هستند.
چه کسانی باید زودتر مکمل ویتامین D را شروع کنند؟
<pبرخی گروه‌ها سریع‌تر دچار کمبود ویتامین D می‌شوند، به‌خصوص با کاهش نور خورشید. زنان باردار، زنان یائسه و نوزادان معمولاً بین اکتبر تا مارس به مصرف مکمل تشویق می‌شوند. همچنین افراد مسن، کسانی که چاق یا دارای اضافه وزن هستند، افرادی با پوست تیره، و بیمارانی که جراحی باریاتریک یا پیوند کلیه انجام داده‌اند، به دلیل مشکلات در ذخیره یا متابولیسم ویتامین D، در اولویت قرار دارند.
علائمی مانند خستگی غیرمعمول، ضعف عضلانی، شکنندگی استخوان‌ها یا مشکلات دندانی می‌توانند نشانه کمبود ویتامین D باشند. اگر این علائم در زمستان و در شرایط کم‌نور بودن و کمبود قرارگیری در معرض آفتاب ظاهر شوند، بهتر است موضوع شروع مکمل را با پزشک یا ماما مطرح کنید تا از مصرف بی‌رویه و بدون مشورت جلوگیری شود.
آزمایش خون و نکات ایمنی در مصرف مکمل
شورای عالی بهداشت عمومی توصیه می‌کند که آزمایش خون برای سنجش میزان ویتامین D در همه افراد ضروری نیست و تنها در شرایط خاصی مانند بیماری‌های استخوانی، نارسایی کلیوی پیشرفته یا قبل و بعد از جراحی باریاتریک انجام می‌شود. در بیشتر موارد، تصمیم به مصرف مکمل بر اساس شرایط بالینی و بدون آزمایش سیستماتیک گرفته می‌شود.
مصرف بیش از حد مکمل‌های ویتامین D می‌تواند باعث افزایش کلسیم خون و آسیب به کلیه‌ها و قلب شود. سازمان ملی ایمنی غذایی هشدار می‌دهد که مصرف همزمان چند مکمل می‌تواند خطرناک باشد. در نوزادان، ویتامین D معمولاً از روزهای اول تولد تجویز می‌شود و اضافه کردن شیر غنی‌شده یا مکمل‌های بدون نظر پزشک ممکن است منجر به مسمومیت شود. بنابراین بهتر است دوز مکمل‌ها با نظر متخصص و با توجه به فصل، تغذیه و میزان قرارگیری در معرض نور خورشید تنظیم شود.
