صبحانه معمولاً به عنوان منبع انرژی شناخته می‌شود، اما نقش آن در تقویت سلامت استخوان‌ها کمتر مورد توجه قرار گرفته است. یک مطالعه گسترده در ژاپن که بیش از ۹۲۷ هزار بزرگسال را بررسی کرده، نشان می‌دهد افرادی که به طور منظم صبحانه را حذف می‌کنند، با افزایش حدود ۱۸ درصدی خطر شکستگی‌های ناشی از پوکی استخوان مواجه‌اند.
این تحقیق همچنین به عادت دیر شام خوردن، یعنی کمتر از دو ساعت قبل از خواب، پرداخته است که این رفتار نیز با افزایش خطر شکستگی همراه است. ترکیب حذف صبحانه و شام دیرهنگام، خطر شکستگی را تا ۲۳ درصد افزایش می‌دهد. این یافته‌ها نشان می‌دهد که عادات غذایی روزانه می‌توانند تأثیر قابل توجهی بر سلامت استخوان‌ها داشته باشند.
پوکی استخوان و عوامل خطر مرتبط
پوکی استخوان به کاهش تراکم مواد معدنی و تغییر ساختار میکروسکوپی استخوان‌ها گفته می‌شود که باعث شکنندگی و افزایش احتمال شکستگی حتی با ضربات خفیف می‌شود. این بیماری پس از ۶۵ سالگی در یک چهارم زنان و یک دهم مردان شایع است. برخی عوامل مانند سن و سابقه خانوادگی قابل تغییر نیستند، اما سبک زندگی شامل سیگار کشیدن، کم‌تحرکی، مصرف الکل و کیفیت خواب، نقش مهمی در این زمینه دارند.
جزئیات مطالعه ژاپنی
محققان دانشگاه پزشکی نارا با استفاده از داده‌های بیمه سلامت DeSC، از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۲ بالغ بر ۹۲۷ هزار بزرگسال بالای ۲۰ سال را به مدت متوسط ۲.۶ سال پیگیری کردند. در این مدت، ۲۸ هزار و ۱۹۶ مورد شکستگی‌های مهم استخوانی مانند لگن، مهره‌ها، بازو و ساعد ثبت شد.
تعریف حذف صبحانه در این مطالعه، عدم مصرف این وعده حداقل سه بار در هفته بود. در این گروه، نسبت خطر تنظیم شده ۱.۱۸ بود که نشان‌دهنده افزایش ۱۸ درصدی خطر شکستگی نسبت به افرادی است که صبحانه می‌خورند. همچنین، افرادی که حداقل سه بار در هفته کمتر از دو ساعت قبل از خواب شام می‌خوردند، ۸ درصد افزایش خطر داشتند. بیشترین خطر مربوط به افرادی بود که هر دو عادت را با هم داشتند.
این افزایش خطر به ویژه در زنان و افراد سیگاری بیشتر مشاهده شد، در حالی که خواب کافی و پیاده‌روی سریع با سلامت بهتر استخوان‌ها مرتبط بود. این نتایج با تحقیقات مربوط به تغذیه زمانی و ساعت زیستی بدن همخوانی دارد که نشان می‌دهد اختلال در ریتم غذایی می‌تواند عملکرد بافت‌های مختلف از جمله استخوان‌ها را مختل کند.
با این حال، این مطالعه صرفاً مشاهده‌ای است و نمی‌تواند اثبات کند که صبحانه به تنهایی از پوکی استخوان جلوگیری می‌کند، بلکه فقط ارتباط بین این عوامل را نشان می‌دهد.
چه صبحانه‌ای برای سلامت استخوان‌ها مناسب است؟
طبق توصیه‌های انجمن تغذیه انسانی ایتالیا و انجمن علوم تغذیه ایتالیا، صبحانه باید حدود ۱۵ تا ۲۵ درصد از کالری روزانه را تامین کند و ترجیحاً شامل حداقل دو یا سه گروه غذایی باشد: غلات، میوه‌های تازه یا خشک، و لبنیات که منابع کلسیم و پروتئین مفید برای استخوان هستند.
مثال‌هایی از صبحانه مناسب شامل یک کاسه جو دوسر با شیر یا ماست، یک میوه و مقداری مغزهای خوراکی، یا نان کامل با پنیر تازه و یک لیوان شیر است. افرادی که اشتهای کمی دارند می‌توانند صبحانه سبک‌تری مانند نوشیدنی لبنی، میوه و چند بادام مصرف کنند و سپس میان‌وعده‌ای کامل‌تر داشته باشند.
علاوه بر اصلاح زمان وعده شام، حفظ کیفیت خواب و فعالیت بدنی روزانه نیز از عوامل مهم در پیشگیری از پوکی استخوان به ویژه در افراد در معرض خطر هستند.
