ایبوپروفن که معمولاً برای تسکین سردرد یا دردهای قاعدگی در داروخانه‌ها نگهداری می‌شود، در یک مطالعه گسترده آمریکایی با کاهش قابل توجهی در خطر ابتلا به سرطان آندومتر مرتبط شده است. سرطان آندومتر شایع‌ترین نوع سرطان رحم پس از یائسگی است و این یافته‌ها نقش احتمالی این داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی را فراتر از تسکین درد نشان می‌دهد.
مطالعه‌ای مشاهده‌ای روی زنان 55 تا 74 ساله نشان داد که افرادی که حداقل 30 قرص ایبوپروفن در ماه مصرف می‌کردند، حدود 25 درصد کمتر در معرض ابتلا به سرطان آندومتر بودند نسبت به کسانی که کمتر از چهار قرص مصرف می‌کردند. این اثر در زنان مبتلا به بیماری‌های قلبی عروقی حتی قوی‌تر بود.
جزئیات مطالعه و نتایج
داده‌های 42,394 زن شرکت‌کننده در آزمایش غربالگری سرطان‌های پروستات، ریه، کولورکتال و تخمدان (PLCO) که توسط مؤسسه ملی سرطان آمریکا بین سال‌های 1993 تا 2001 جمع‌آوری شده بود، با پیگیری متوسط 12 سال مورد تحلیل قرار گرفت و نتایج در مجله International Journal of Cancer منتشر شد.
| گروه | نسبت خطر (HR) | فاصله اطمینان 95% |
|---|---|---|
| مصرف‌کنندگان پرایبوپروفن | 0.75 | 0.58–0.98 |
| زنان با بیماری قلبی | 0.57 | 0.37–0.87 |
| مصرف‌کنندگان آسپرین | 0.98 | 0.81–1.19 |
نسبت خطر 0.75 به این معناست که مصرف‌کنندگان پرایبوپروفن حدود 25 درصد کمتر در معرض ابتلا به سرطان آندومتر قرار دارند، اما این به معنای تضمین محافظت فردی نیست. مطالعه به صورت مشاهده‌ای و بر اساس گزارش خود بیماران از میزان مصرف دارو انجام شده و جزئیات دوز مصرفی مشخص نیست که می‌تواند باعث بروز خطا شود.
عوامل دیگری مانند اضافه وزن یا چاقی که باعث افزایش سطح استروژن می‌شوند، دیابت، درمان‌های هورمونی جایگزین استروژنی و سندرم تخمدان پلی‌کیستیک نیز نقش مهمی در خطر ابتلا به این سرطان دارند. هرگونه خونریزی غیرطبیعی واژینال پس از یائسگی باید فوراً توسط پزشک بررسی شود.
مکانیسم‌های احتمالی اثر ایبوپروفن
ایبوپروفن به گروه داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) تعلق دارد که آنزیم‌های COX-1 و COX-2 را مهار می‌کنند. COX-1 از پوشش معده محافظت کرده و در عملکرد کلیه و انعقاد خون نقش دارد، در حالی که COX-2 تولید پروستاگلاندین‌ها را تحریک می‌کند که پیام‌رسان‌های التهاب و رشد سلولی هستند.
التهاب مزمن به عنوان یک عامل خطر سرطان شناخته می‌شود و با کاهش سطح پروستاگلاندین‌ها از طریق مهار COX-2، ایبوپروفن ممکن است محیط میکروتومور را کمتر مساعد کند. همچنین این دارو ممکن است ژن‌هایی مانند HIF-1α، NFκB و STAT3 را تنظیم کند که در سازگاری سلول‌های سرطانی با کمبود اکسیژن، تکثیر و مقاومت به درمان نقش دارند. این تغییرات می‌تواند تومورها را به درمان‌های شیمی‌درمانی حساس‌تر کند.
مطالعات مشابهی در مورد سرطان‌های کولون و پستان نیز انجام شده اما نتایج هنوز متناقض است.
هشدارها و توصیه‌ها
با وجود این یافته‌ها، مصرف روزانه یا طولانی‌مدت ایبوپروفن به عنوان داروی پیشگیری از سرطان توصیه نمی‌شود. استفاده مکرر یا دوزهای بالا می‌تواند خطر زخم معده، خونریزی گوارشی، آسیب کلیوی و عوارض قلبی عروقی را افزایش دهد. همچنین این دارو ممکن است با داروهای دیگری مانند وارفارین یا برخی ضدافسردگی‌ها تداخل داشته و خطر خونریزی را بالا ببرد.
محققان دانشگاه کینگستون تأکید دارند که بهترین راهکار برای کاهش خطر سرطان آندومتر، کنترل وزن، فعالیت بدنی منظم و مراجعه سریع به پزشک در صورت مشاهده علائم غیرطبیعی است.
