در پی اعتراضات روز 17 اکتبر 2026 در چند شهر فرانسه که علیه گرانی برگزار شد، تصاویر گسترده‌ای از خشونت‌ها، درگیری‌ها، آتش‌سوزی‌ها و غارت فروشگاه‌ها منتشر شد. این تصاویر که از شهرهایی مانند پاریس، لیون، مارسی و بوردو گزارش شده‌اند، به سرعت در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی پخش شدند و صحنه‌هایی از تخریب و هرج‌ومرج را به نمایش گذاشتند.
با وجود شوکه‌کننده بودن این تصاویر، بسیاری از ما نمی‌توانیم نگاه خود را از آن‌ها برداریم و بارها و بارها ویدئوها و عکس‌ها را مرور می‌کنیم. این علاقه به مشاهده خشونت لزوماً به معنای تمایل به خشونت نیست، بلکه به واکنش‌های روانی ما در برابر تهدید بازمی‌گردد.
چرا نگاه کردن به خشونت برای ما جذاب است؟
سباستین گارنرو، روانشناس بالینی و نوروسایکولوژیست در پاریس، توضیح می‌دهد که ما در جامعه‌ای زندگی می‌کنیم که تصویر و دیدن بسیار برجسته شده است. تصاویر خشونت‌آمیز به دلیل غیرمعمول بودن، شدت و غیرقابل پیش‌بینی بودن، توجه ما را به خود جلب می‌کنند. این کنجکاوی می‌تواند ناشی از واکنش بقا باشد؛ وقتی صحنه‌ای تهدیدآمیز به نظر می‌رسد، مغز ما در حالت هشدار قرار می‌گیرد تا خطر احتمالی را شناسایی کند.
تماشای این تصاویر به ما احساس کنترل و درک بهتر از تهدید می‌دهد، حتی اگر این رویدادها از ما دور باشند. اما این واکنش در همه افراد یکسان نیست و به حساسیت، تجربیات قبلی و شرایط مشاهده بستگی دارد.
تمایل به درک ترس و تهدید
یکی از دلایل ادامه دیدن تصاویر ناراحت‌کننده، تلاش مغز برای فهمیدن و تسلط بر تهدید است. با مشاهده درگیری‌ها و غارت‌ها، ما سعی می‌کنیم پیش‌بینی کنیم چه اتفاقی خواهد افتاد، چرا اوضاع به اینجا کشیده شده و آیا خطر هنوز ادامه دارد یا خیر.
اما این جستجوی مکرر اطلاعات می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد و اضطراب را افزایش دهد، به‌ویژه زمانی که تصاویر بدون توقف و بدون ارائه زمینه مناسب پخش می‌شوند. گارنرو همچنین به وجود نوعی جذابیت نسبت به صحنه‌های خشونت‌آمیز و دردناک اشاره می‌کند که می‌تواند همزمان با احساس تنفر، ترس یا غم همراه باشد. این علاقه به معنای تایید یا لذت بردن از درد دیگران نیست.
نقش شبکه‌های اجتماعی در افزایش این میل
شبکه‌های اجتماعی دسترسی سریع و گسترده به ویدئوهای خشونت‌آمیز را فراهم می‌کنند که گاهی تنها چند دقیقه پس از وقوع حادثه منتشر می‌شوند. یک صحنه ممکن است بارها توسط حساب‌های مختلف بازنشر شود، برش داده شود و دوباره پخش گردد. این چرخه باعث می‌شود تشخیص اینکه چه زمانی اطلاعات جدید دریافت می‌کنیم دشوار شود.
این روند شبیه به حلقه‌های رفتاری اعتیادآور است، هرچند نباید این موضوع را به معنای اعتیاد بالینی دانست. کنجکاوی اولیه ممکن است باعث شود فرد ویدئویی را ببیند و سپس به دنبال ویدئوی بعدی برود، اما این روند لزوماً آرامش‌بخش نیست و می‌تواند تنش روانی را افزایش دهد.
تماشای مکرر تصاویر خشونت‌آمیز و اضطراب
برای برخی افراد، دیدن مکرر تصاویر خشونت‌آمیز می‌تواند اضطراب را تشدید کند. مغز همچنان درگیر صحنه‌هاست و این می‌تواند احساس تهدید، افکار مزاحم و ناامنی را تقویت کند. این نوع مواجهه مکرر ممکن است به مشکلات روانی مانند اضطراب مزمن منجر شود.
همچنین ممکن است فرد دچار «تروما وارثتی» شود؛ وضعیتی که در آن مواجهه غیرمستقیم با رنج دیگران باعث بروز مشکلات روانی می‌شود. البته این موضوع با واکنش‌های گذرا و طبیعی ترس یا ناراحتی متفاوت است و همه کسانی که تصاویر خشونت را می‌بینند دچار تروما نمی‌شوند.
چگونه از گرفتار شدن در این چرخه جلوگیری کنیم؟
برای حفظ سلامت روانی، لازم نیست همه ویدئوهای خشونت‌آمیز را ببینیم. چند راهکار مفید عبارتند از:
- محدود کردن پخش خودکار ویدئوها و اجتناب از دیدن مداوم تصاویر
- ترجیح دادن مقالات تحلیلی که رویدادها را در زمینه‌ای گسترده‌تر توضیح می‌دهند به جای دیدن چندباره صحنه‌های خشونت‌آمیز
- استراحت کردن و قطع دیدن تصاویر در صورت احساس ناراحتی، اضطراب یا تنش جسمی
- خودداری از دیدن این تصاویر پیش از خواب، به خصوص اگر باعث افکار مزاحم یا اختلال خواب می‌شوند
هدف این نیست که از اخبار و رویدادها غافل شویم، بلکه باید فاصله‌ای سالم با تصاویر آسیب‌زننده حفظ کنیم. آگاهی و فهم رویدادها مهم است، اما تماشای بی‌وقفه تصاویر خشونت‌آمیز همیشه به درک بهتر منجر نمی‌شود و ممکن است به سلامت روان آسیب برساند.
