در روستاهای سرد و کوهستانی ساردینیا مانند اوگلیااسترا و بارباگیا، افراد صدساله زیاد دیده می‌شوند. این منطقه از ایتالیا یکی از معروف‌ترین «مناطق آبی» است؛ مناطقی در جهان که مردم آن به طور قابل توجهی طول عمر بیشتری نسبت به میانگین جهانی دارند. راز این رکوردها سبک زندگی خاص و به ویژه نوع تغذیه‌ای است که به آن «رژیم طول عمر» گفته می‌شود.
این رژیم عمدتاً بر پایه مصرف مواد غذایی گیاهی، کم‌فرآوری شده و سرشار از حبوبات، غلات کامل، سبزیجات و روغن زیتون استوار است. مصرف ماهی به میزان متوسط و گوشت قرمز بسیار کم نیز از ویژگی‌های آن است. هدف این رژیم نه وعده دادن عمر ۱۲۰ ساله به همه، بلکه افزایش احتمال سالم ماندن در سال‌های پیری است؛ یعنی داشتن قلب، مغز و عضلاتی که همچنان به خوبی کار کنند.
رژیم طول عمر چیست؟
کارشناسان رژیم طول عمر را نسخه‌ای سختگیرانه‌تر از رژیم مدیترانه‌ای می‌دانند. حدود ۸۰ درصد کالری‌ها از کربوهیدرات‌های پیچیده مانند سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل و حبوبات تأمین می‌شود و بقیه از چربی‌های سالم به‌ویژه روغن زیتون و پروتئین‌های عمدتاً گیاهی. والتر لونگو، زیست‌شناس ایتالیایی و مدیر مؤسسه طول عمر دانشگاه کالیفرنیا جنوبی، از طرفداران اصلی این رژیم است. او معتقد است که ژنتیک می‌تواند به رسیدن به ۱۱۰ سالگی کمک کند، اما برای زندگی تا ۶۵ یا ۹۰ سال، نقش اصلی را تغذیه و عادات روزانه ایفا می‌کنند.
این اصول در مناطق آبی مانند ساردینیا، اوکیناوا در ژاپن و لوما لیندا در کالیفرنیا که تعداد زیادی صدساله دارند، دیده می‌شود. ساکنان این مناطق روزانه پیاده‌روی می‌کنند، غذای ساده می‌خورند، در جامعه خود فعال هستند و مصرف غذاهای صنعتی را به حداقل می‌رسانند.
بر اساس آمار موسسه ملی آمار ایتالیا (ISTAT)، تعداد صدساله‌ها از ۲۲۵۵۲ نفر در اول ژانویه ۲۰۲۴ به ۲۳۵۴۸ نفر در اول ژانویه ۲۰۲۵ افزایش یافته است. امید به زندگی سالم به معنی تعداد سال‌هایی است که فرد بدون ناتوانی شدید یا بیماری مزمن زندگی می‌کند.
دستاوردهای علمی درباره رژیم طول عمر
مطالعه‌ای مدل‌سازی شده در سال ۲۰۲۲ که در مجله علمی PLOS Medicine منتشر شد، نشان می‌دهد که تغییر رژیم غذایی از سبک غربی معمول به رژیم طول عمر در سن ۲۰ سالگی می‌تواند به طور متوسط ۱۳ سال عمر بیشتر برای مردان و ۱۰ سال برای زنان در آمریکا به همراه داشته باشد. حتی اگر این تغییر در سن ۶۰ سالگی انجام شود، باز هم حدود ۸ تا ۹ سال افزایش امید به زندگی مشاهده می‌شود. این نتایج مدل‌های آماری هستند و وعده فردی به شمار نمی‌روند، اما پیام واضح است: هر چه زودتر به تغذیه محافظتی نزدیک شویم، بهره‌مندی بیشتر خواهد بود.
در عمل، پزشکان بر پایه غذایی مشابه توافق دارند. فرانکو برینو، اپیدمیولوژیست ایتالیایی و پژوهشگر سابق مؤسسه ملی سرطان میلان، تأکید می‌کند که ما بیش از حد غذا می‌خوریم و این روند پیری را تسریع می‌کند. او توصیه می‌کند در هر وعده از غلات کامل، حبوبات و سبزیجات استفاده شود، گوشت به ندرت مصرف شود و شام سبک و زودهنگام باشد.
در فرانسه، مؤسسه ملی سلامت و برنامه ملی تغذیه توصیه می‌کنند مصرف محصولات شیرین و فرآوری‌شده بسیار محدود شود، حبوبات حداقل دو بار در هفته، ماهی دو بار از جمله یک بار ماهی چرب مانند ساردین یا ماکرل که سرشار از امگا-۳ هستند، و استفاده از روغن‌های گیاهی در اولویت قرار گیرد.
رژیم طول عمر در عمل: چه چیزهایی در بشقاب بگذاریم؟
برای اجرای این رژیم، پزشک ضد پیری فیلیپو اونگارو که با فضانوردان اروپایی همکاری داشته، تغییرات کوچک را پیشنهاد می‌کند: افزایش سبزیجات در هر وعده، جایگزینی تدریجی غلات سفید با غلات کامل، تقسیم بشقاب به نصف سبزیجات، یک چهارم حبوبات یا غلات کامل و یک چهارم پروتئین‌ها.
والتر لونگو مصرف حدود ۰.۸ گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن را توصیه می‌کند که پس از ۶۵ سالگی و همراه با فعالیت بدنی باید افزایش یابد. در صورت بیماری مزمن یا ضعف، این مقادیر باید با نظر پزشک تنظیم شود.
