قند خون ناشتا به طور معمول باید بین 0.7 تا 1.1 گرم بر لیتر باشد. زمانی که این مقدار بین 1.1 تا 1.26 گرم بر لیتر قرار گیرد، فرد در مرحله پیش‌دیابت است؛ وضعیتی که نشان‌دهنده اختلال اولیه در متابولیسم گلوکز است. در این مرحله هنوز امکان بازگرداندن قند خون به حالت طبیعی و جلوگیری از پیشرفت به دیابت وجود دارد، به شرطی که علل زمینه‌ای آن کنترل شود.
پیش‌دیابت معمولاً ناشی از عوامل ژنتیکی و محیطی است که شامل کم‌تحرکی، تجمع چربی در ناحیه شکم که منجر به مقاومت به انسولین می‌شود، رژیم غذایی کم‌فیبر، مصرف کورتیکواستروئیدها، اختلالات خواب و استرس می‌شود. استرس و اختلالات خواب باعث افزایش هورمون کورتیزول می‌شوند که تولید گلوکز توسط کبد را افزایش می‌دهد.
راهکارهای کاهش 58 درصدی خطر ابتلا به دیابت
اصلاح سبک زندگی نقش کلیدی در جلوگیری از پیشرفت پیش‌دیابت به دیابت نوع 2 دارد. این اصلاحات شامل فعالیت بدنی منظم، خواب کافی، مدیریت بهتر استرس و تغذیه متعادل است. رژیم غذایی مدیترانه‌ای بهترین نتایج را در این زمینه نشان داده است. این رژیم بر مصرف سبزیجات، میوه‌های کامل، حبوبات، غلات کامل، مغزها و روغن زیتون تأکید دارد و مصرف منظم ماهی را توصیه می‌کند. در مقابل، مصرف گوشت‌های فرآوری شده، گوشت قرمز زیاد، محصولات بسیار فرآوری شده و نوشیدنی‌های شیرین محدود می‌شود.
افزایش مصرف فیبرها به کاهش سرعت جذب کربوهیدرات‌ها و تنظیم بهتر قند خون کمک می‌کند. چربی‌های مفید موجود در روغن زیتون و مغزها نیز کیفیت کلی رژیم غذایی را بهبود می‌بخشند.
فعالیت بدنی مانند پیاده‌روی سریع، دوچرخه‌سواری و شنا باعث استفاده بهتر عضلات از گلوکز و افزایش حساسیت به انسولین می‌شود. برنامه پیشگیری از دیابت آمریکا نشان داده است که ترکیب رژیم غذایی مناسب، فعالیت بدنی بیشتر و کاهش وزن می‌تواند خطر ابتلا به دیابت نوع 2 را تا 58 درصد در مدت سه سال کاهش دهد.
مواد غذایی توصیه‌شده
| مواد غذایی | توضیحات |
|---|---|
| میوه‌ها و سبزیجات | سرشار از فیبر که جذب گلوکز را کند می‌کند و باعث احساس سیری می‌شود. همچنین آنتی‌اکسیدان‌هایی دارند که از رگ‌های خونی محافظت می‌کنند. سبزیجات سبز را می‌توان به مقدار زیاد مصرف کرد و میوه‌ها بهتر است روزانه 2 تا 3 عدد به صورت خام مصرف شوند. |
| غلات کامل و حبوبات | نان، پاستا و برنج کامل به دلیل فیبر بیشتر مناسب‌ترند. پاستا باید به صورت «آل دنته» پخته شود تا نشاسته سریع به قند تبدیل نشود. حبوبات مانند عدس و نخود حداقل دو بار در هفته توصیه می‌شود. |
| مغزها | گردو، فندق، بادام و پسته به دلیل داشتن فیبر و چربی‌های غیراشباع برای سلامت قلب مفیدند. مصرف روزانه یک مشت کوچک بدون نمک توصیه می‌شود. |
مواد غذایی که باید محدود یا اجتناب شوند
| مواد غذایی | دلیل محدودیت |
|---|---|
| چربی‌های اشباع | گوشت قرمز، گوشت‌های فرآوری شده، پنیر و شیرینی‌های پرچرب حاوی چربی اشباع و کلسترول بالا هستند که خطر بیماری‌های قلبی را افزایش می‌دهند. توصیه می‌شود مصرف گوشت قرمز تا 500 گرم و گوشت‌های فرآوری شده تا 150 گرم در هفته محدود شود و به جای آن مرغ و ماهی مصرف شود. |
| مواد غذایی بسیار فرآوری شده | معمولاً کالری بالا، فیبر کم و چربی‌های ناسالم دارند و باعث افزایش سریع قند خون می‌شوند. بهتر است مصرف غذاهای آماده، سوپ‌های بسته‌بندی، نان‌های صنعتی و سالادهای آماده محدود شود. |
| محصولات شیرین | بستنی، شیرینی و شکلات کالری بالا و ارزش غذایی کمی دارند و باید به عنوان خوراکی‌های گاه‌به‌گاه مصرف شوند. بهترین دسر میوه یا لبنیات ساده است. نوشیدنی‌های شیرین باید حذف شوند زیرا حتی نسخه‌های بدون قند آن‌ها نیز خطر ابتلا به دیابت را کاهش نمی‌دهند و تمایل به شیرینی را افزایش می‌دهند. |
در نهایت، پیش‌دیابت قابل کنترل است و با تغییرات سبک زندگی می‌توان از پیشرفت آن به دیابت جلوگیری کرد. مشورت با پزشک متخصص غدد و دیابت‌شناس برای برنامه‌ریزی دقیق‌تر توصیه می‌شود.
کارشناس: دکتر بوریس هانسِل، متخصص غدد و دیابت‌شناس در بیمارستان بیشات، پاریس
