<pبرای سالم ماندن مغز و حفظ عملکرد بهینه آن در دوران بازنشستگی، تنها رعایت تغذیه سالم، خواب کافی و ورزش منظم کافی نیست. متخصصان تاکید می‌کنند که حفظ روابط اجتماعی فعال و انجام فعالیت‌های ذهنی چالش‌برانگیز نیز ضروری است. پس از بازنشستگی که فشارهای روزمره مانند مهلت‌ها و مدیریت افراد کاهش می‌یابد، مغز همچنان به تحریک و تمرین نیاز دارد تا از افت حافظه جلوگیری شود.
یکی از بهترین فعالیت‌هایی که نورولوژیست‌ها توصیه می‌کنند، یادگیری یک ساز موسیقی جدید است. دکتر لارا مارکوس، نورولوژیست و مدیر برنامه صرع دانشگاه مونت سینا، تجربه شخصی خود را در یادگیری پیانو در سنین بالاتر به اشتراک گذاشته و می‌گوید این کار باعث تقویت توانایی‌های شناختی او شده است.
دکتر اسمیتا پاتل، متخصص نورولوژی و خواب، یادگیری ساز را به عنوان روشی برای افزایش «ذخیره شناختی» مغز معرفی می‌کند؛ ذخیره‌ای که در طول زندگی با آموزش، یادگیری، تعاملات اجتماعی و فعالیت‌های ذهنی شکل می‌گیرد و به افراد کمک می‌کند تا بهتر با تغییرات ناشی از افزایش سن مقابله کنند. یادگیری موسیقی حافظه کاری را فعال کرده و بخش‌های مختلف مغز را که معمولاً مستقل عمل می‌کنند، به هم مرتبط می‌سازد؛ به این ترتیب اتصال بین نیمکره چپ (مرتبط با منطق و زبان) و نیمکره راست (مرتبط با خلاقیت و احساسات) تقویت می‌شود.
مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۱ نشان داده است که آموزش موسیقی می‌تواند ارتباطات مغزی را بهبود داده و انعطاف‌پذیری مغز را افزایش دهد. علاوه بر فواید شناختی، یادگیری موسیقی به تنظیم خلق و خو و تقویت حس هویت فردی نیز کمک می‌کند. دکتر ارنستو لیرا دلا روزا، روانشناس، می‌گوید موسیقی بخش‌های مختلف وجود ما را درگیر می‌کند؛ از شنیدن و توجه گرفته تا هماهنگی حرکات، حافظه و بیان احساسات.
دکتر سانام حفیظ، روانشناس و نوروسایکولوژیست، تاکید می‌کند که بازنشستگی می‌تواند احساس از دست دادن هویت را به همراه داشته باشد، اما یادگیری و رشد مداوم به افراد کمک می‌کند تا بازنشستگی را به عنوان شروع فصل جدیدی در زندگی ببینند، نه پایان آن.
یکی دیگر از مزایای یادگیری ساز، تجربه حالت «فلو» است؛ حالتی که هنگام تمرکز کامل بر نت‌ها، ریتم و زمان به صورت طبیعی ایجاد می‌شود و حس رضایت و آرامش را افزایش می‌دهد.
چگونه یادگیری موسیقی را آغاز کنیم؟
برای شروع، مهم است که خود را تحت فشار نگذارید. حتی اگر در گذشته هنرمند یا موسیقیدان نبوده‌اید، اشکالی ندارد که در ابتدا مبتدی و حتی ضعیف باشید. دکتر لیرا دلا روزا توصیه می‌کند موسیقی‌ای را انتخاب کنید که برایتان معنی‌دار باشد و از آن لذت ببرید، زیرا لذت شخصی انگیزه‌ای قوی‌تر از تسلط بر تکنیک‌هاست.
شرکت در کلاس‌های گروهی نیز پیشنهاد می‌شود؛ چرا که تنهایی می‌تواند خطر کاهش عملکرد ذهنی را افزایش دهد و حضور در جمع باعث تعهد و انگیزه بیشتر می‌شود. دکتر الکساندر زوبکوف هشدار می‌دهد که تنهایی مزمن برای سلامت مغز به اندازه مصرف روزانه ۱۵ سیگار مضر است.
همچنین بهتر است اهداف واقع‌بینانه تعیین کنید و با جلسات کوتاه ۱۰ تا ۱۵ دقیقه‌ای شروع کنید. دکتر حفیظ می‌گوید پیشرفت‌های کوچک روزانه باعث افزایش اعتماد به نفس و لذت از یادگیری می‌شود و نیازی به تمرین طولانی مدت نیست.
اگر موسیقی علاقه شما نیست، می‌توانید به هنرهای دیگر مانند نقاشی آبرنگ یا ورزش‌های رزمی روی بیاورید. پژوهشی در سال ۲۰۱۴ نشان داده افرادی که فعالیت‌های ذهنی چالش‌برانگیز مانند عکاسی یا کارهای دستی انجام می‌دهند، در عرض سه ماه حافظه بهتری پیدا می‌کنند، در حالی که فعالیت‌های غیر فعال چنین تاثیری ندارند.
