کمبود نیروی ماهر در صنعت ساختمان دیگر یک آمار خشک نیست بلکه واقعیتی ملموس است که در تجربههای روزمره کارگران دیده میشود. در فرانسه، بر اساس گزارش «نیازهای نیروی کار» از سازمان France Travail، بنّاهای ماهر یکی از مشاغلی هستند که بیشترین استخدام را در سال ۲۰۲۵ خواهند داشت؛ با ۱۶۰۱۰ فرصت شغلی پیشبینی شده که ۷۳.۱ درصد آنها دشوار برای پر شدن است.
در اسپانیا، پاسکوال، بنایی ۵۰ ساله و صاحب یک شرکت کوچک، این واقعیت را با چهره و کلمات خود به تصویر میکشد. او میگوید این حرفه هنوز هم استخدام میکند اما دیگر برای جوانان جذاب نیست. فشار زمان در پروژهها و فرسودگی جسمی کارگران، شرایط دشواری را رقم زده است. کمبود نیروی جایگزین، سختیهای جسمی، هزینههای آموزش و دستمزدهای پایین، همه باعث شدهاند که بسیاری از جوانان از ورود به این حرفه منصرف شوند.
کمبود مهارت و نیروی جوان در کارگاهها
پاسکوال در چهار پروژه فعال خود با کمبود نیروی ماهر روبروست. او میگوید: «نیروی حرفهای کم است. من به افرادی نیاز دارم که بتوانند پروژهها را مدیریت کنند اما افراد آماده کم هستند. به دنبال جوانانی هستم که بخواهند یاد بگیرند اما پیدا نمیکنم.» او معتقد است که جایگزینی نسل جدید وجود ندارد و اغلب جای خالی با کارگران مهاجر پر میشود که مهارت کافی ندارند.
پاسکوال تجربه خود را نمونهای از مدل قدیمی آموزش میداند: «وقتی شروع کردم، به عنوان کارگر ساده کار میکردم و وقتی همکاران برای ناهار میرفتند، فرصت داشتم آجر بردارم و یاد بگیرم.» اما امروز کمتر کسی حاضر است ابتدا برای یادگیری وارد کارگاه شود و بعد درآمد بیشتری کسب کند.
پیر شدن نیروی کار در اسپانیا و فرانسه
مطالعات نشان میدهد که بیش از ۶۵ درصد بنّاهای اسپانیا بالای ۴۵ سال سن دارند، در حالی که این رقم ۲۰ سال پیش کمی بیش از ۳۰ درصد بود. میانگین سن در صنعت ساختمان از ۳۷.۳ سال در سال ۲۰۰۷ به ۴۵.۱ سال در سال ۲۰۲۲ رسیده است که نشاندهنده پیر شدن سریع نیروی کار است.
در فرانسه نیز مشکلات استخدام در بخش ساختمان به صورت پایدار ادامه دارد. سازمان CCCA-BTP که مسئول آموزش در این حوزه است، از بازنشستگی گسترده، کاهش تعداد جوانان در آموزش و نیاز فزاینده به نیروی کار برای پروژههای نوسازی انرژی خبر میدهد. کمبود نیروی کار فقط به تعداد محدود نمیشود بلکه بیشتر به فقدان افراد باتجربهای مربوط است که بتوانند مسئولیت پروژهها را بر عهده بگیرند.
هزینه آموزش و سختی کار؛ موانع اصلی جذب نیرو
پاسکوال معتقد است آموزش نیروی جدید در محل کار هزینهبر و دشوار شده است: «نمیدانم آیا باید به کارفرمایان تسهیلات بیشتری برای جذب جوانان در آموزش داد یا نه، چون هزینه بیمه هر نفر حدود ۷۰۰ یورو است و وقتی فرد هنوز تولید ندارد، این هزینه به صرفه نیست.» او اضافه میکند که قبلاً افراد با انگیزه یادگیری وارد کار میشدند و بعد درآمد کسب میکردند اما اکنون چنین وضعیتی وجود ندارد.
همچنین، سختیهای جسمی این شغل و خطرات بهداشتی آن باعث شده بسیاری از جوانان به سمت مشاغل کمخطرتر، بهتر پرداختشده و با ارزش اجتماعی بالاتر مانند فناوری اطلاعات یا بازاریابی بروند.
بر اساس آمار بیمه سلامت و ریسکهای حرفهای، صنعت ساختمان سالانه حدود ۸ میلیون روز کاری به دلیل حوادث و بیماریهای شغلی از دست میدهد که هزینه مستقیم آن بیش از یک میلیارد یورو است. بنّاها با حمل بارهای سنگین، کار در ارتفاع و مواجهه با گرد و غبار مواجهاند. مواد حاوی سیلیس کریستالی که در بسیاری از مصالح وجود دارد، از سال ۱۹۹۷ به عنوان ماده سرطانزا شناخته شده است. توصیههای ایمنی بر کاهش حمل دستی بار و استفاده مداوم از تجهیزات حفاظتی تأکید دارند.
