ممکن است در انتهای کابینت خود یک قوطی ساردین با تاریخ انقضای ۲۰۲۰ پیدا کنید و این سوال برایتان پیش بیاید که آیا هنوز می‌توان آن را بدون خطر مصرف کرد؟ در فرانسه، سالانه حدود ۱۶ هزار تن ساردین کنسروی مصرف می‌شود و نیمی از خانوارها به طور منظم این محصول را خریداری می‌کنند. بنابراین طبیعی است که برخی قوطی‌ها پس از سال‌ها دوباره پیدا شوند.
نکته مهم این است که تاریخ درج شده روی قوطی به تنهایی معیار قاطع نیست و وضعیت واقعی کنسرو اهمیت زیادی دارد. در مورد ساردین‌هایی که پنج سال از تاریخ مصرفشان گذشته، معمولاً با تاریخ «بهتر است قبل از…» یا همان تاریخ حداقل ماندگاری (DDM) روبرو هستیم. پس از این تاریخ، ممکن است طعم یا بافت محصول تغییر کند اما لزوماً خطرناک نیست، به شرطی که قوطی سالم و بدون آسیب باشد.
ساردین‌ها تحت فرآیند حرارتی شدید (اپرتیزاسیون) قرار گرفته و سپس با روغن پوشش داده شده‌اند که از اکسیداسیون جلوگیری می‌کند. اما چون کنسرو محیط بسته‌ای است، هرگونه آسیب به قوطی می‌تواند خطر مسمومیت، حتی نوع شدید آن، را به همراه داشته باشد.
تفاوت تاریخ حداقل ماندگاری و تاریخ مصرف
اداره کل رقابت، مصرف‌کننده و سرکوب تقلب (DGCCRF) فرانسه، تفاوت روشنی بین DDM و تاریخ مصرف قطعی (DLC) قائل است. DLC که با عبارت «تا تاریخ مصرف شود…» مشخص می‌شود، مربوط به محصولات بسیار فسادپذیر مانند گوشت چرخ‌کرده تازه است که پس از آن تاریخ مصرف آن‌ها توصیه نمی‌شود.
اما DDM نشان‌دهنده مدت زمانی است که محصول کیفیت خود را حفظ می‌کند. پس از گذشت این تاریخ، تولیدکننده دیگر کیفیت طعم یا بافت را تضمین نمی‌کند اما اگر بسته‌بندی سالم و شرایط نگهداری مناسب باشد، محصول ممکن است هنوز بی‌خطر باشد. برای ساردین کنسروی، DDM می‌تواند چندین سال باشد و گاهی این مدت تا پنج سال پس از تاریخ درج شده هم می‌رسد، به خصوص در کابینت‌هایی که به ندرت خالی می‌شوند.
اتحادیه اروپا تخمین می‌زند که حدود ۱۰ درصد از هدررفت مواد غذایی به دلیل سوءتفاهم در مورد این تاریخ‌ها رخ می‌دهد. بنابراین، منقضی شدن DDM به تنهایی دلیل کافی برای دور ریختن محصول نیست.
چگونه سلامت قوطی ساردین را بررسی کنیم؟
اولین اقدام این است که به ظاهر قوطی نگاه کنید و شرایط نگهداری آن را در نظر بگیرید. مدیر تولید کارخانه کنسروسازی La Belle-Illoise در کیبرون، کاترین دندل، می‌گوید: «ساردین مانند شراب است که با گذشت زمان بهتر می‌شود. معمولاً می‌توان آن را تا شش سال نگه داشت و حتی بیشتر، تا هشت یا ده سال.»
او تاکید می‌کند که قوطی‌های قدیمی اگر به خوبی نگهداری شده باشند، بدون زنگ‌زدگی و در محیط تاریک، هنوز قابل مصرف هستند. البته این نظر تخصصی است و نباید جایگزین دستورالعمل‌های رسمی شود.
DGCCRF توصیه می‌کند قبل از باز کردن قوطی، موارد زیر را بررسی کنید و در صورت وجود هر کدام از آن‌ها از مصرف خودداری کنید:
- قوطی متورم یا باد کرده
- تغییر شکل شدید یا درزهای آسیب‌دیده
- زنگ‌زدگی نفوذی یا نشتی
خطر بوتولیسم و علائم هشداردهنده
خطر اصلی در صورت آسیب دیدگی کنسرو، بوتولیسم غذایی است که ناشی از باکتری Clostridium botulinum است. سازمان بهداشت عمومی فرانسه تاکید می‌کند که موارد بوتولیسم بیشتر در کنسروهای خانگی رخ می‌دهد و محصولات صنعتی تحت کنترل‌های دقیقی قرار دارند.
سم بوتولیسم ممکن است بدون بو یا طعم باشد. اگر هنگام باز کردن قوطی گاز آزاد شود، کف کند یا بوی غیرمعمولی بدهد، باید قوطی را بدون چشیدن دور انداخت.
در صورت مصرف محصول آلوده، علائمی مانند تاری دید، مشکل در صحبت کردن یا بلعیدن ظرف ۱۲ تا ۷۲ ساعت ظاهر می‌شود که در این شرایط تماس فوری با اورژانس یا مرکز ضد سم ضروری است.
