معمولاً وقتی درباره پرخوری صحبت می‌شود، تصور می‌شود همه افراد به یک شکل، در یک زمان و به دلایل مشابه این کار را انجام می‌دهند. اما پژوهشی از دانشگاه نورث‌وسترن نشان می‌دهد که پرخوری پنج پروفایل کاملاً متفاوت دارد که هر کدام محرک‌های خاص خود را دارند. این مطالعه که در مجله علمی npj Digital Medicine منتشر شده، با استفاده از داده‌های واقعی زندگی روزمره، این پنج الگو را شناسایی کرده است.
در این تحقیق، ۶۵ بزرگسال دارای چاقی به مدت ۱۴ روز با استفاده از دوربین بدنی، گردنبند هوشمند و دستبند فعالیت، بیش از ۲۳۰۰ وعده غذایی و بیش از ۶۳۰۰ ساعت ویدئو ثبت شده است. هدف اصلی، یافتن محرک‌های واقعی پرخوری و نه صرفاً برچسب زدن به افراد بود. جالب اینکه برخی افراد ممکن است همزمان در چند پروفایل قرار بگیرند.
پنج پروفایل پرخوری
در مطالعه SenseWhy، پرخوری به صورت شخصی‌سازی شده تعریف شد؛ یعنی هر بار که فرد بیشتر از مقدار معمول خود غذا می‌خورد، آن را پرخوری در نظر گرفتند. داده‌ها از طریق دوربین بدن، گردنبند NeckSense که تعداد لقمه‌ها را می‌شمرد، دستبند ردیاب و پرسشنامه‌های کوتاه روی گوشی درباره وضعیت روحی و محیط جمع‌آوری شد. بر این اساس پنج الگوی اصلی شناسایی شدند:
- علاقه‌مندان به غذاهای آماده: افرادی که معمولاً غذاهای سفارش داده شده یا بیرون‌بر با حجم زیاد مصرف می‌کنند.
- غذاخوردن اجتماعی: کسانی که در جمع‌های دوستانه یا خانوادگی بیشتر از حد معمول می‌خورند، تحت تأثیر جو و مدت زمان طولانی صرف غذا.
- شب‌خورها: افرادی که برای آرامش و رهایی از استرس شبانه، به خوردن تنقلات روی می‌آورند، نه به دلیل گرسنگی واقعی.
- خورندگان موقعیتی: کسانی که در محل کار یا هنگام مطالعه به صورت ناگهانی و بدون برنامه تنقلات می‌خورند، معمولاً در شرایط تمرکز یا بی‌حوصلگی.
- استرسی‌ها: افرادی که برای کاهش اضطراب و تنش، به خوردن غذاهای پرکالری و راحت مانند شکلات، بستنی یا غذاهای چرب و شیرین پناه می‌برند.
ویژگی‌های هر پروفایل
در پروفایل علاقه‌مندان به غذاهای آماده، پرخوری بیشتر به دلیل حجم بالای وعده‌ها و دسترسی آسان است؛ مثلاً یک برگر بزرگ همراه با سیب‌زمینی سرخ‌کرده که اندازه استاندارد محسوب می‌شود. در گروه غذاخوردن اجتماعی، افراد بدون اینکه متوجه باشند، به دلیل فضای جمعی و طولانی بودن وعده، بیشتر غذا می‌خورند. شب‌خورها غذا را به عنوان راهی برای خاموش کردن ذهن و آرامش استفاده می‌کنند. خورندگان موقعیتی معمولاً به تنقلات دم دست در محل کار یا کنار کامپیوتر روی می‌آورند. استرسی‌ها نیز به دنبال تسکین سریع با غذاهای پرکالری هستند.
کاربردهای این یافته‌ها و راهکارها
این پروفایل‌ها تشخیص پزشکی نیستند و افراد ممکن است در زمان‌های مختلف در پروفایل‌های متفاوت قرار بگیرند. هدف اصلی این است که هر فرد بتواند متوجه شود چه زمانی و در چه شرایطی بیش از حد معمول غذا می‌خورد. برای مثال، برخی می‌توانند غذاهای سفارش داده شده را به دو وعده تقسیم کنند، برخی دیگر مقدار غذا در مهمانی‌ها را از قبل تعیین کنند و بعضی با جایگزین کردن عادات دیگر مثل پیاده‌روی یا تماس تلفنی، از پرخوری جلوگیری کنند.
اگر پرخوری مکرر شود و با احساس گناه، شرم یا انزوا همراه باشد، مشاوره با پزشک، متخصص تغذیه یا روانشناس متخصص اختلالات خوردن توصیه می‌شود. محققان دانشگاه نورث‌وسترن در حال توسعه ابزارهایی مبتنی بر این داده‌ها هستند تا مداخلات شخصی‌سازی شده ارائه دهند. به گفته نبیل الشرافا، پژوهشگر این پروژه، این الگوها نشان‌دهنده تعامل پیچیده بین محیط، احساسات و عادات هستند و تکنولوژی می‌تواند به درک بهتر دلایل پرخوری هر فرد کمک کند.
