<pمطالعه‌ای جدید از مرکز بین‌المللی تحقیقات سرطان نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۴، حدود ۲.۳ میلیون مورد جدید سرطان در جهان به دوازده عامل عفونی مرتبط هستند. این عوامل شامل ویروس‌ها، باکتری‌ها و انگل‌ها می‌شوند که پنج عامل اصلی بیشترین سهم را در ایجاد این سرطان‌ها دارند، در حالی که روش‌های پیشگیری برای برخی از آن‌ها وجود دارد.
پنج عامل اصلی عفونی مرتبط با سرطان
باکتری هلیکوباکتر پیلوری در صدر این فهرست قرار دارد و به حدود ۷۶۰ هزار مورد سرطان، عمدتاً سرطان معده، در سال ۲۰۲۴ نسبت داده شده است. پس از آن، ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) با حدود ۷۵۰ هزار مورد سرطان، به ویژه سرطان دهانه رحم، و همچنین برخی سرطان‌های مقعد، ولو، واژن، آلت تناسلی و ناحیه سر و گردن قرار دارد.
ویروس هپاتیت ب مسئول حدود ۳۶۰ هزار مورد سرطان، عمدتاً سرطان کبد است. ویروس اپشتین-بار نیز با حدود ۲۶۰ هزار مورد سرطان مرتبط است که شامل سرطان‌های نازوفارنکس، برخی سرطان‌های معده و لنفوم هوچکین می‌شود. ویروس هپاتیت سی با حدود ۱۶۰ هزار مورد سرطان کبد، پنجمین عامل اصلی به شمار می‌رود.
چگونگی ایجاد سرطان توسط عفونت‌ها
مکانیزم‌های ایجاد سرطان توسط این عوامل عفونی متفاوت است. برخی از این عفونت‌ها با تغییر عملکرد سلول‌ها و مهار سیستم‌های طبیعی ترمیم DNA و مرگ سلولی، باعث می‌شوند سلول‌های جهش‌یافته به رشد بی‌رویه و سرطانی شدن ادامه دهند. التهاب مزمن و آسیب‌های مکرر به بافت‌ها نیز می‌تواند به آسیب DNA و رشد غیرطبیعی سلول‌ها منجر شود.
برخی ویروس‌ها دارای ژن‌های سرطان‌زا هستند که مستقیماً باعث ایجاد سرطان در سلول‌های سالم می‌شوند. این فرآیندها در شرایطی مانند ضعف سیستم ایمنی بدن، می‌توانند به تکثیر غیرقابل کنترل سلول‌ها منجر شوند.
راهکارهای پیشگیری و چالش‌ها
محققان مرکز بین‌المللی تحقیقات سرطان تأکید می‌کنند که روش‌های مؤثری برای پیشگیری از بسیاری از این عفونت‌ها وجود دارد، از جمله واکسیناسیون علیه HPV و هپاتیت ب، غربالگری و درمان هلیکوباکتر پیلوری، هپاتیت‌های ویروسی و ویروس HIV، و اقدامات محدودکننده انتقال این عفونت‌ها.
با این حال، این روش‌ها در بسیاری از مناطق جهان، به ویژه کشورهای با درآمد پایین و متوسط، به دلیل موانع مالی، اجتماعی و سیاسی به طور کامل در دسترس نیستند یا به اندازه کافی استفاده نمی‌شوند. همچنین، محدودیت دسترسی به واکسیناسیون، تشخیص و درمان و وجود انگ اجتماعی مرتبط با برخی عفونت‌ها مانند HPV و HIV از دیگر چالش‌های پیش رو است.
