وقتی روده علائم غیرمعمولی نشان می‌دهد، نادیده گرفتن آن‌ها می‌تواند باعث از دست رفتن زمان ارزشمند برای تشخیص و درمان شود. دردهای شکمی ساده ممکن است نشانه‌های هشداردهنده‌ای از مشکلات جدی روده باشند که نیاز به مراجعه سریع به پزشک یا حتی تماس با اورژانس دارند.
روده نقش مهمی در ایمنی بدن، هضم غذا و کنترل وزن دارد. برخی علائم مانند دردهای مکرر، نفخ، تغییرات در روند دفع مدفوع یا وجود خون در مدفوع می‌توانند نشان‌دهنده بیماری‌های جدی‌تری مانند بیماری‌های التهابی مزمن روده، خونریزی دستگاه گوارش یا سرطان روده بزرگ در مراحل اولیه باشند.
علائم هشداردهنده روده که هرگز نباید نادیده گرفته شوند
انجمن ملی گوارش فرانسه علائمی را به عنوان “علائم هشدار” معرفی کرده که نشان‌دهنده آسیب ارگانیک روده است و نباید با سندرم روده تحریک‌پذیر ساده اشتباه گرفته شوند. این علائم عبارتند از:
- خون قرمز روشن در مدفوع یا روی دستمال توالت.
- مدفوع سیاه و قیری شکل که نشان‌دهنده خونریزی در بخش‌های بالاتر دستگاه گوارش است.
- دردهای شکمی جدید، شدید، مکرر یا دردهایی که فرد را در شب بیدار می‌کند.
- تغییرات جدید و پایدار در روند دفع مدفوع مانند اسهال، یبوست یا ترکیبی از هر دو که قبلاً مشاهده نشده است.
- وجود مخاط، چرک یا خون در مدفوع به ویژه همراه با اسهال.
- تب همراه با دردهای گوارشی یا اسهال.
- کاهش وزن بی‌دلیل، خستگی شدید و کم‌خونی، به خصوص در افراد بالای ۵۰ سال.
چه زمانی باید به اورژانس مراجعه کرد؟
بر اساس راهنمای بیمه سلامت فرانسه، برخی شرایط نیازمند تماس فوری با اورژانس هستند، از جمله:
- درد ناگهانی و بسیار شدید شکم همراه با سخت شدن شکم.
- قطع کامل خروج گاز و مدفوع.
- خونریزی شدید دستگاه گوارش همراه با ضعف و بی‌حالی.
- اسهال حاد همراه با کم‌آبی شدید بدن (خشکی دهان، گیجی، کاهش شدید ادرار).
سازمان سلامت کبک نیز استفراغ خون و مدفوع سیاه قیری را به این موارد اضافه کرده است.
در مواردی که تب بالا، وجود خون یا مخاط در مدفوع همراه با درد شدید یا اسهال در افراد آسیب‌پذیر (کهنسالان، بیماران مزمن یا دارای نقص ایمنی) مشاهده شود، مراجعه به پزشک در همان روز ضروری است.
اگر علائم چند روز ادامه یابد، مکرر شود یا تغییرات طولانی‌مدت در روند دفع ایجاد کند، باید برای بررسی‌های تخصصی مانند بیماری‌های التهابی مزمن روده یا سرطان روده بزرگ به پزشک مراجعه کرد.
قبل و بعد از مراجعه به پزشک چه نکاتی مهم است؟
پیش از مراجعه به پزشک، ثبت دقیق تاریخ شروع علائم، تعداد دفعات بروز، نوع و رنگ خون (قرمز یا سیاه)، رنگ و قوام مدفوع، وجود مخاط، تب، کاهش وزن و داروهای مصرفی بسیار کمک‌کننده است.
پزشکان ممکن است آزمایش خون، آزمایش مدفوع، آندوسکوپی یا کولونوسکوپی را برای تشخیص دقیق‌تر تجویز کنند. در صورت لزوم، بیمار به متخصص گوارش ارجاع داده می‌شود.
برای پیشگیری از مشکلات شایع روده، رعایت رژیم غذایی پر فیبر، نوشیدن مایعات کافی و فعالیت بدنی منظم توصیه می‌شود، اما در عین حال باید به هر علامت هشداردهنده‌ای توجه داشت و در صورت تداوم آن‌ها به پزشک مراجعه کرد.
