در بریتانیا، سازمان خدمات بهداشت ملی (NHS) تصمیم گرفته است که تجویز مواد غذایی بدون گلوتن برای بیماران مبتلا به بیماری سلیاک در مناطق چشر و مرسی‌ساید را کاهش دهد. این تصمیم که به منظور صرفه‌جویی در بودجه گرفته شده، واکنش‌های بسیاری از سوی بیماران و خانواده‌های آنها را به دنبال داشته است.
بیماران و والدین کودکان مبتلا به سلیاک در نامه‌ها و اظهارنظرهای خود تاکید می‌کنند که رژیم بدون گلوتن یک انتخاب دلخواه نیست بلکه تنها راه جلوگیری از آسیب به دیواره روده است. آنها از قیمت بالای محصولات بدون گلوتن نسبت به نمونه‌های معمولی، محدودیت عرضه در فروشگاه‌های ارزان‌قیمت و نگرانی از عدم توانایی تامین غذای مناسب برای کودکان سخن می‌گویند.
جزئیات تغییرات در تجویز مواد غذایی بدون گلوتن
در این دو منطقه شمال غربی انگلستان، هیئت مراقبت یکپارچه (ICB) پس از مشاوره عمومی از 28 ژانویه تا 11 مارس 2025، تصمیم به توقف تجویز نان و مخلوط‌های بدون گلوتن گرفته است. بزرگسالان از قبل دیگر این تجویزها را دریافت نمی‌کنند و کودکان زیر 18 سال تنها تا 28 نوامبر 2025 و فقط در مناطقی که این خدمات هنوز وجود دارد، می‌توانند از آن بهره‌مند شوند. طبق آمار NHS England، حدود 2300 نفر در این مناطق به این تجویزها وابسته‌اند.
از سال 2018، خط مشی ملی محدودیت‌هایی برای تجویز محصولات بدون گلوتن به ویژه نان‌های پایه اعمال کرده بود که در برخی مناطق به صورت محلی تفسیرهای متفاوتی داشت. انجمن Coeliac UK هشدار می‌دهد که قیمت نان بدون گلوتن در برخی سوپرمارکت‌ها بیش از چهار برابر نان معمولی است و حذف این کمک‌ها می‌تواند فشار مالی زیادی بر خانواده‌های آسیب‌پذیر وارد کند.
بیماری سلیاک و اهمیت رژیم غذایی بدون گلوتن
بیماری سلیاک یک اختلال خودایمنی است که در آن گلوتن به دیواره روده کوچک آسیب می‌رساند. درمان این بیماری، رعایت دقیق و مادام‌العمر رژیم بدون گلوتن است. مصرف مجدد گلوتن می‌تواند منجر به کمبودهای تغذیه‌ای، خستگی مزمن و عوارضی شود که نیازمند مراقبت‌های پزشکی پرهزینه‌تر است.
شاهدان عینی و بیماران تاکید می‌کنند که این رژیم غذایی هیچ شباهتی به یک انتخاب دلخواه یا مد روز ندارد. یکی از آنها نوشته است: «آنها ترجیح می‌دهند اصلاً سلیاک نداشته باشند. دوست دارند نان ارزان‌تر، پیتزا و پاستا بخورند. هیچ درمانی وجود ندارد و باید تمام عمر بدون گلوتن زندگی کنند، در حالی که دیگران آنها را به خاطر درخواست فهرست مواد تشکیل‌دهنده، افرادی سخت‌گیر و مشکل‌ساز می‌دانند.»
هزینه‌ها و نابرابری‌های اجتماعی
مسئله هزینه بارها در نامه‌ها مطرح شده است. یک مادر می‌گوید: «لطفاً دل‌سوز باشید، NHS. کودکان نباید به خاطر ناتوانی در خرید مواد غذایی بدون گلوتن گران‌قیمت گرسنه بمانند. این یک انتخاب نیست.» برخی خانواده‌ها از وجود «بیابان‌های غذایی سالم» خبر می‌دهند که در آن فروشگاه‌های کوچک نه نان مناسب دارند و نه میوه و سبزیجات مقرون به صرفه، و فروشگاه‌های بزرگ هم دور یا دسترسی‌شان دشوار است.
برخی خانواده‌ها می‌گویند می‌توانند افزایش هزینه‌ها را تحمل کنند و حتی برای جبران هزینه‌های رژیم بدون گلوتن کودکانشان از کمک‌های اجتماعی استفاده می‌کنند. اما پیشنهاد ارجاع به بانک‌های غذایی با واکنش منفی روبرو شده است، زیرا احتمال وجود محصولات بدون گلوتن در این مراکز بسیار کم است و این اقدام را بی‌رحمانه و کوتاه‌مدت می‌دانند که ممکن است باعث افزایش نیاز به خدمات درمانی NHS در آینده شود.
در پایان، بسیاری از این بیماران و خانواده‌ها با تکرار جمله «لطفاً دل‌سوز باشید، NHS» از مسئولان می‌خواهند در تصمیمات خود به سختی‌های واقعی زندگی با بیماری سلیاک توجه کنند.
