با افزایش سن، بسیاری از افراد تصمیم می‌گیرند دایره دوستان خود را گسترش ندهند. این رفتار گاهی به عنوان نشانه‌ای از انزوا تلقی می‌شود، اما تحقیقات روانشناسی نشان می‌دهد دلیل اصلی تغییر اولویت‌های عاطفی و درک متفاوت از زمان باقی‌مانده زندگی است.
کاهش تدریجی شبکه‌های اجتماعی با افزایش سن
مطالعه‌ای گسترده که در سال 2013 در مجله Psychological Bulletin منتشر شد و شامل 277 تحقیق با مشارکت 177635 نفر بود، نشان داد شبکه‌های اجتماعی افراد تا اوایل بزرگسالی گسترش می‌یابد و سپس به تدریج کاهش می‌یابد. این کاهش بیشتر مربوط به روابط دور و غیرمستقیم است، در حالی که روابط نزدیک و صمیمی تقریباً ثابت باقی می‌مانند.
روانشناس لورا ال. کارستنزن از دانشگاه استنفورد و همکارش تامی انگلیش طی ده سال افراد 18 تا 94 ساله را بررسی کردند و دریافتند کاهش شبکه اجتماعی بیشتر به دلیل انتخاب‌های شخصی است تا عوامل خارجی مانند مرگ یا مشکلات سلامتی.
انتخاب‌های آگاهانه در قطع روابط
مطالعه‌ای دیگر در سال 2000 که چهار سال طول کشید و روی 206 نفر از ساکنان برلین بین 70 تا 103 سال انجام شد، نشان داد بیش از نیمی از روابط قطع شده به دلایل آگاهانه بوده است. این نشان می‌دهد افراد سالمند به طور عمدی روابطی را که برایشان رضایت عاطفی کمتری دارد، کنار می‌گذارند.
نظریه انتخاب اجتماعی-عاطفی
کارستنزن در سال 1999 نظریه‌ای به نام «انتخاب اجتماعی-عاطفی» مطرح کرد که بر اساس آن، نحوه انتخاب روابط ما به درک ما از زمان باقی‌مانده زندگی بستگی دارد. وقتی آینده طولانی به نظر می‌رسد، افراد به دنبال تجربه‌های جدید و گسترش روابط هستند، اما وقتی زمان محدودتر به نظر می‌رسد، اولویت به روابطی داده می‌شود که رضایت عاطفی فوری و عمیق‌تری فراهم می‌کنند، مانند خانواده و دوستان نزدیک.
کاهش دوست‌یابی جدید و تمرکز بر روابط عمیق‌تر
این تغییر فقط مختص سالمندان نیست. در مطالعه‌ای در سال 1990، از 380 نفر در سنین 11 تا 92 سال پرسیده شد که با چه کسی دوست دارند نیم ساعت وقت آزاد خود را بگذرانند. در گروه سنی 11 تا 29 سال، 35 درصد خانواده را انتخاب کردند، این رقم در گروه 30 تا 64 سال به 64 درصد و در گروه 65 تا 92 سال به 65 درصد رسید.
وقتی از شرکت‌کنندگان خواسته شد تصور کنند به نقطه‌ای دور از خانواده نقل مکان می‌کنند و نمی‌توانند عزیزانشان را همراه ببرند، درصد انتخاب خانواده در گروه جوانان از 35 به 80 درصد افزایش یافت. این نشان می‌دهد وقتی افراد آینده‌ای محدودتر را تصور می‌کنند، ترجیحات اجتماعی‌شان تغییر می‌کند.
نتیجه‌گیری
بنابراین، کاهش تمایل به ایجاد دوستی‌های جدید در افراد بالای 70 سال نه به دلیل ناامیدی، بلکه به خاطر انتخاب‌های آگاهانه برای تمرکز بر روابطی است که بیشترین رضایت عاطفی را برایشان فراهم می‌کند. این رفتار نشان‌دهنده تغییر در اولویت‌های عاطفی و درک متفاوت از زمان باقی‌مانده زندگی است.
