دردهای مکرر شکمی، نفخ و مشکلات گوارشی از جمله علائمی هستند که بسیاری از زنان آنها را به مشکلات ساده گوارشی نسبت می‌دهند، اما این نشانه‌ها می‌توانند هم در سندرم روده تحریک‌پذیر (SII) و هم در سرطان تخمدان دیده شوند. در حالی که سندرم روده تحریک‌پذیر یک اختلال عملکردی نسبتاً بی‌خطر است، سرطان تخمدان بیماری جدی و خطرناکی است که نیاز به تشخیص و درمان سریع دارد.
هر دو بیماری ممکن است باعث نفخ و ناراحتی شکمی شوند که هفته‌ها ادامه پیدا کند، اما تفاوت‌های مهمی در الگوی بروز علائم وجود دارد. سندرم روده تحریک‌پذیر معمولاً به صورت حملات دوره‌ای و مرتبط با مصرف غذا یا استرس بروز می‌کند، در حالی که علائم سرطان تخمدان به طور مداوم و پیوسته ظاهر می‌شوند و ممکن است با تکرر ادرار، احساس سیری زودرس و کاهش وزن همراه باشند. این ترکیب علائم باید باعث شود که فرد به پزشک مراجعه کند.
چرا علائم سرطان تخمدان و سندرم روده تحریک‌پذیر شبیه هم هستند؟
سندرم روده تحریک‌پذیر یک اختلال مزمن است که در آن روده حساس می‌شود بدون اینکه آسیب قابل مشاهده‌ای وجود داشته باشد. معیارهای تشخیصی این بیماری شامل دردهای شکمی مکرر حداقل به مدت سه ماه و مشکلات گوارشی مانند نفخ، گاز و نیاز فوری به دفع است که حداقل شش ماه ادامه دارد.
از سوی دیگر، سرطان تخمدان که اغلب دیر تشخیص داده می‌شود، نیز باعث درد شکمی، افزایش حجم شکم و اختلالات گوارشی می‌شود و به همین دلیل اغلب با سندرم روده تحریک‌پذیر اشتباه گرفته می‌شود.
علائم هشداردهنده‌ای که باید جدی گرفته شوند
مهم‌ترین معیار برای تمایز این دو بیماری، بروز علائم جدید، مکرر و پایدار است. بر اساس نظر سازمان بهداشت بریتانیا، نفخ، درد ناحیه لگن، احساس سیری زودرس و تکرر ادرار که حدود 12 بار در ماه رخ می‌دهد، به ویژه در افراد بالای 50 سال، نیازمند بررسی پزشکی است.
در سرطان تخمدان، درد و نفخ معمولاً روزانه و رو به افزایش است و با دفع گاز یا مدفوع بهبود نمی‌یابد، اما در سندرم روده تحریک‌پذیر، علائم به صورت حملات دوره‌ای و معمولاً پس از غذا یا استرس ظاهر شده و پس از دفع کاهش می‌یابد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر شما:
- بعد از 50 سالگی علائم گوارشی جدید بدون علت مشخص دارید،
- نفخ یا درد شکمی تقریباً روزانه تجربه می‌کنید،
- سریع احساس سیری می‌کنید و گاهی حالت تهوع دارید،
- تکرر ادرار بیشتر یا اضطراری حتی در شب دارید،
- کاهش وزن غیرارادی یا خستگی غیرمعمول دارید،
- سابقه خانوادگی سرطان تخمدان یا سینه یا جهش ژنتیکی BRCA1 یا BRCA2 دارید،
حتماً باید به پزشک مراجعه کنید. پزشکان تاکید می‌کنند که این علائم لزوماً به معنای سرطان نیستند اما نباید نادیده گرفته شوند، به خصوص اگر مکرر باشند.
طبق گزارش انستیتو ملی سلامت و تحقیقات پزشکی فرانسه، بسیاری از سرطان‌های تخمدان در مراحل پیشرفته تشخیص داده می‌شوند که بخشی از آن به دلیل اشتباه گرفتن علائم با مشکلات گوارشی ساده مانند سندرم روده تحریک‌پذیر است.
روش‌های تشخیص پزشک برای تمایز بین سندرم روده تحریک‌پذیر و سرطان تخمدان
در صورت شک، پزشک ابتدا شرح حال کامل از علائم و سابقه پزشکی شما می‌گیرد و معاینه شکم و لگن انجام می‌دهد. سپس ممکن است آزمایش خون برای اندازه‌گیری مارکر CA-125 که در برخی موارد سرطان تخمدان افزایش می‌یابد، درخواست شود و همچنین سونوگرافی لگنی یا ترانس واژینال برای مشاهده تخمدان‌ها انجام شود.
نگهداری یک دفترچه یادداشت روزانه علائم شامل زمان، وعده‌های غذایی، وضعیت گوارش، درد و تکرر ادرار به پزشک کمک می‌کند تا بهتر بتواند بین سندرم روده تحریک‌پذیر و سایر علل تمایز قائل شود.
