بالا رفتن از تنها یک طبقه و رسیدن به بالا با ضربان قلب تند و نفس‌تنگی ممکن است این احساس را به شما بدهد که از نظر جسمانی در وضعیت مناسبی نیستید. اما این حالت همیشه به معنای کم‌تحرکی یا ضعف جسمانی نیست.
دکتر هارشا مول، پزشک داخلی، توضیح می‌دهد که بالا و پایین رفتن از پله‌ها یکی از فعالیت‌های روزمره‌ای است که به شدت عضلات و سیستم قلبی‌عروقی را درگیر می‌کند و حتی برای ورزشکاران نیز می‌تواند نفس‌گیر باشد. این فعالیت نیازمند بالا بردن وزن بدن به صورت عمودی و مقابله با نیروی جاذبه است که عضلات چهارسر ران و عضلات باسن را به شدت فعال می‌کند. همچنین شروع این فعالیت اهمیت زیادی دارد زیرا متابولیسم هوازی بدن چند دقیقه طول می‌کشد تا به حداکثر برسد و در ثانیه‌های اولیه بدن از ذخایر انرژی کوتاه‌مدت استفاده می‌کند که باعث احساس سوزش و تنگی نفس می‌شود.
نفس‌تنگی موقتی پس از یک یا دو طبقه و بهبود سریع آن، حتی در افراد ورزشکار، واکنشی طبیعی است.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اما گاهی این تنگی نفس تنها به دلیل کم‌تحرکی نیست و می‌تواند نشانه بیماری باشد. پزشکان توصیه می‌کنند که اگر این مشکل تازه ایجاد شده یا رو به وخامت است، باید جدی گرفته شود. دکتر آلی کوهن، روماتولوژیست و پزشک داخلی، علائم نگران‌کننده‌ای مانند مشکل در تنفس، خس‌خس سینه و احساس فشار در قفسه سینه را هشداردهنده می‌داند. این علائم ممکن است نشان‌دهنده بیماری‌های مزمن ریوی مانند برونشیت مزمن یا مشکلات قلبی مانند فیبریلاسیون دهلیزی باشند.
برخی علائم نیازمند مراجعه فوری به پزشک یا اورژانس هستند، از جمله:
- فشار یا درد مداوم در قفسه سینه هنگام فعالیت
- خس‌خس شدید و احساس کمبود هوا
- حالت ضعف، تهوع، نزدیک به غش کردن یا غش کردن
- ضربان قلب نامنظم و غیرعادی هنگام بالا رفتن از پله
علائم همراه با تنگی نفس
اگر هر دو مچ پا ورم کرده باشند، ممکن است نشان‌دهنده مشکلات گردش خون باشد. ورم یک طرفه می‌تواند نشانه‌ای از آمبولی ریه، ترومبوز ورید عمقی یا لخته خون باشد که در این صورت باید فوراً به پزشک مراجعه کرد.
دکتر لوک سورل، پزشک داخلی، تأکید می‌کند که تنگی نفس همراه با فشار قفسه سینه، تهوع یا غش کردن پس از بالا رفتن از پله باید فوراً جدی گرفته شود. این علائم ممکن است ناشی از نارسایی قلبی، بیماری عروق کرونر، مشکلات دریچه قلب، فشار خون ریوی، اختلالات ریتم قلب، آسم، برونشیت مزمن، کم‌خونی، بیماری تیروئید یا اختلالات اضطرابی باشند.
چگونه از تنگی نفس زودرس جلوگیری کنیم؟
اگر مشکل پزشکی زمینه‌ای وجود نداشته باشد، برای جلوگیری از تنگی نفس سریع، دکتر کوهن توصیه می‌کند که به تدریج شدت فعالیت‌های هوازی را افزایش دهید، مثلاً پیاده‌روی را به دویدن تبدیل کنید، از مسیرهای شیب‌دار استفاده کنید و به طور منظم چند طبقه را بالا بروید.
دکتر سورل نیز پیشنهاد می‌کند که در هفته حدود ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی متوسط انجام دهید و آن را با یک یا دو جلسه تمرینات تناوبی برای افزایش ظرفیت تنفسی و دو جلسه تمرین قدرتی مانند اسکوات و لانگز ترکیب کنید. او تأکید دارد که وارد کردن پله‌ها به برنامه تمرینی، با شروع از یک طبقه و افزودن هر هفته یک طبقه دیگر، می‌تواند طی ۴ تا ۸ هفته به بهبود قابل توجهی در تنفس منجر شود.
