غذاهای فوق‌فرآوری‌شده، محصولاتی صنعتی هستند که اغلب شامل موادی می‌شوند که در خانه کمتر استفاده می‌شوند، مانند نگهدارنده‌ها، امولسیفایرها، شیرین‌کننده‌ها و رنگ‌های مصنوعی. این افزودنی‌ها در بسیاری از محصولات روزمره مانند نوشابه‌ها، چیپس‌ها، بیسکویت‌ها، آب‌نبات‌ها، غذاهای آماده و برخی غذاهای فست‌فود یافت می‌شوند. این نوع غذاها معمولاً بسیار خوشمزه و جذاب هستند و سهم قابل توجهی در رژیم غذایی مدرن دارند، اما براساس مطالعه‌ای از دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو، ممکن است تأثیر منفی بر سلامت روان داشته باشند.
این مطالعه که در مجله JAMA Psychiatry منتشر شده، نشان می‌دهد کاهش چشمگیر مصرف غذاهای فوق‌فرآوری‌شده می‌تواند علائم افسردگی و حتی اضطراب را بهبود بخشد.
نتایج مطالعه و تاثیرات بر سلامت روان
در این تحقیق، ۲۰ نفر به مدت چهار هفته رژیم غذایی خود را تغییر دادند و مصرف نوشیدنی‌های شیرین، چیپس، بیسکویت، غذاهای آماده، فست‌فود و برخی گوشت‌های فرآوری‌شده را کاهش دادند. نتایج نشان داد افرادی که مصرف غذاهای فوق‌فرآوری‌شده را تا ۸۵٪ کاهش دادند، بهبود قابل توجهی در سلامت روان خود داشتند که با سه شاخص مختلف افسردگی اندازه‌گیری شد.
دلایل احتمالی تاثیر غذاهای فوق‌فرآوری‌شده بر افسردگی
محققان چند فرضیه مطرح کرده‌اند. یکی از آنها این است که رژیم غذایی سرشار از این محصولات ممکن است تعادل میکروبیوتای روده را تغییر دهد؛ میکروبیوتا مجموعه‌ای از میکروارگانیسم‌های موجود در روده است. به گفته نیاشا چاگودرا، نویسنده اصلی مطالعه، «آسیب‌های روده‌ای می‌توانند التهاب مزمن و خفیفی در سراسر بدن ایجاد کنند که مستقیماً باعث افسردگی می‌شود یا افراد را نسبت به آن حساس‌تر می‌کند. به عبارت دیگر، تغذیه نامناسب می‌تواند به روده آسیب زده و اثرات آن را تا مغز گسترش دهد.»
همچنین، مقدار زیاد قند و چربی، نوسانات سریع قند خون، برخی افزودنی‌ها و جایگزینی این محصولات به جای غذاهای غنی از فیبر و مواد مغذی، می‌تواند به طور مستقیم بر روحیه و سلامت روان تأثیرگذار باشد.
محدودیت‌ها و برنامه‌های آینده
این مطالعه تنها روی ۲۰ نفر انجام شده است و محققان قصد دارند بررسی کنند آیا نتایج مشابه در گروه‌های بزرگ‌تر نیز مشاهده می‌شود یا خیر. یک مطالعه بزرگ‌تر با شروع جذب شرکت‌کنندگان از سال ۲۰۲۸ برنامه‌ریزی شده است.
