غذاهای فوق‌فرآوری شده که در بسته‌بندی‌های پلاستیکی عرضه می‌شوند و حاوی موادی هستند که معمولاً در آشپزخانه‌های خانگی یافت نمی‌شوند، این روزها در قفسه‌های سوپرمارکت‌ها و کابینت‌های خانه‌ها بسیار رایج شده‌اند. دکتر کریس ون تولکن، متخصص بیماری‌های عفونی از دانشگاه کالج لندن، این تعریف را ارائه داده است. این محصولات به دلیل ترکیبات و فرآیندهای صنعتی که در تولیدشان به کار رفته، نگرانی‌های زیادی در میان پژوهشگران ایجاد کرده‌اند.
مطالعات متعددی نشان داده‌اند که مصرف بالای این نوع غذاها با افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی، دیابت نوع ۲ و چاقی مرتبط است. همچنین برخی تحقیقات ارتباطی بین مصرف این غذاها و افزایش نرخ مرگ و میر یافته‌اند. عوامل متعددی در این نتایج نقش دارند؛ از جمله میزان بالای نمک، شکر افزوده و چربی‌های اشباع شده، کمبود فیبر، و دسترسی آسان و طعم جذاب این محصولات که مصرف بیش از حد را تشویق می‌کند. علاوه بر این، فرآیندهای صنعتی و ترکیبات به کار رفته در این غذاها نیز می‌توانند تأثیرگذار باشند.
چهار دسته از غذاهای فوق‌فرآوری شده که باید بیشتر مراقب آنها بود
با این حال، همه غذاهای فوق‌فرآوری شده به یک اندازه خطرناک نیستند و صرف فرآوری بودن غذا دلیل کافی برای آسیب‌زا بودن آن نیست. بر اساس مطالعه‌ای که در مدرسه بهداشت عمومی هاروارد انجام شده و رژیم غذایی و سلامت بیش از ۱۱۴ هزار بزرگسال آمریکایی را در طول ۳۰ سال بررسی کرده است، چهار گروه از این غذاها به طور خاص با افزایش خطر مرگ و میر مرتبط هستند:
- گوشت‌های فرآوری شده مانند کالباس و هات‌داگ
- نوشیدنی‌های شیرین مصنوعی مانند نوشابه‌ها
- دسرهای لبنی شیرین
- غذاهای فوق‌فرآوری شده مخصوص صبحانه
نکته جالب این است که برخی غذاهای فوق‌فرآوری شده مانند غلات و نان‌های سبوس‌دار نیز در این دسته قرار می‌گیرند اما حاوی مواد مغذی مفیدی مانند فیبر، ویتامین‌ها و مواد معدنی هستند.
نتایج مطالعه نشان داد افرادی که بیشترین میزان غذاهای فوق‌فرآوری شده را مصرف می‌کردند، ۴ درصد بیشتر در معرض خطر مرگ به هر دلیل و ۸ درصد بیشتر در معرض مرگ ناشی از بیماری‌های عصبی-تحلیل‌روند قرار داشتند. گوشت‌های فرآوری شده بیشترین ارتباط را با افزایش خطر مرگ داشتند.
با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که کیفیت کلی رژیم غذایی اهمیت بیشتری دارد و مصرف غذاهای فوق‌فرآوری شده لزوماً به معنای آسیب‌رسان بودن کامل آنها نیست. مینگ‌یانگ سانگ، نویسنده این گزارش و استاد اپیدمیولوژی بالینی و تغذیه، توضیح می‌دهد: «غلات و نان‌های سبوس‌دار نیز غذاهای فوق‌فرآوری شده محسوب می‌شوند اما دارای مواد مغذی مفیدی مانند فیبر، ویتامین‌ها و مواد معدنی هستند. اگر هر فرد رژیم غذایی سالمی را به طور کلی حفظ کند، نیازی به نگرانی نیست.»
