ایجاد یک روتین آرامشبخش پیش از خواب مانند فشردن دکمه توقف برای مغز پس از یک روز پرتنش است. چه این روتین شامل حمام گرم با روغنهای معطر، نوشیدن دمنوشهای گیاهی یا خواندن چند صفحه کتاب باشد، این لحظات به شما کمک میکند پیش از خواب آرام شوید. اما اگر این روشها نتوانند جریان افکار مزاحم را کاهش دهند، یوگا میتواند راهکاری مؤثر باشد.
متخصصان خواب و یوگا معتقدند انجام تمرینات یوگا همراه با تنفس عمیق میتواند به همان مکانیسمهای بیولوژیکی ملاتونین در بدن اثر بگذارد، اما به شکلی طبیعیتر و پایدارتر. ملاتونین هورمونی است که در مغز تولید میشود و با کاهش نور محیط در پایان روز، تولید آن افزایش مییابد تا به بدن علامت دهد زمان خواب فرا رسیده است. اما با افزایش سن یا استفاده زیاد از صفحهنمایشها، تولید طبیعی ملاتونین کاهش مییابد یا مغز پیامهای متناقضی دریافت میکند که خواب را به تأخیر میاندازد.
ایلاناسابان، مربی یوگا، میگوید: «یوگا حتی از ملاتونین مؤثرتر است. این تمرینها باعث کاهش هورمون استرس (کورتیزول) و فعالسازی سیستم عصبی پاراسمپاتیک میشوند که مسئول حالت استراحت و هضم بدن است. نتیجه این است که سریعتر به خواب میروید و کمتر در طول شب بیدار میشوید.»
او توضیح میدهد که با کاهش سرعت تنفس و آرام شدن ذهن، بدن سیگنالی مشابه ملاتونین دریافت میکند اما به صورت طبیعی و پایدارتر. این روش به ویژه برای کسانی که ذهنشان در شب فعال است و باعث بیخوابی میشود، بسیار مفید است.
این روتین به تعادل هورمونی طبیعی بدن کمک میکند. ایلاناسابان میگوید: «تصور کنید که در حال حذف بار الکتریکی استاتیک از بدن خود هستید. تنفس عمیق و حرکات وارونه مانند قرار دادن پاها روی دیوار، گردش خون را تحریک کرده و انرژی اضافی را آزاد میکند.»
با ترکیب تنفس، آگاهی کامل و آرامش، این تمرینها به بدن علامت میدهند که زمان کاهش فعالیت و استراحت فرا رسیده است. تنها چند دقیقه کافی است تا حالت استراحت فعال شود، کورتیزول کاهش یابد و تولید طبیعی ملاتونین افزایش پیدا کند.
کدام حرکات یوگا برای شب مناسباند؟
ایلاناسابان توصیه میکند این تمرینها را در اتاقی با نور کم و حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از خواب انجام دهید. ۱۵ دقیقه برای آرامش کافی است و افراد حرفهایتر میتوانند تا نیم ساعت تمرین کنند. حرکات پیشنهادی عبارتند از:
- حالت کودک: این حرکت بدن را تثبیت و ضربان قلب را کاهش داده و ذهن را آرام میکند.
- خم شدن به جلو در حالت نشسته: این حرکت پشت بدن را آزاد کرده و به سیستم عصبی پیام آرامش میدهد.
- حالت پروانه خمیده: این تمرین مفصلهای لگن را باز میکند که معمولاً محل تجمع استرس و خستگی است.
در طول تمرینها بر تنفس عمیق تمرکز کنید و سعی کنید هر بار نفس را تا شمارش پنج نگه دارید تا چرخههای تنفسی بهینه بازگردند. این روتین آرامشبخش به شما کمک میکند مانند نوزاد به خواب بروید.




