بیدار شدن در نیمه‌های شب با احساس نیاز فوری به رفتن به دستشویی، مشکلی رایج است که پس از ۶۰ سالگی حتی بیشتر دیده می‌شود. معمولاً توصیه می‌شود پس از ساعت ۲۰ نوشیدنی نخورید و از دمنوش‌های ادرارآور قبل از خواب پرهیز کنید. اما اگر همچنان چندین بار در شب برای ادرار بیدار می‌شوید و خواب شما مختل می‌شود، مشکل ممکن است فقط به دلیل نوشیدن آب یا دمنوش نباشد.
دکتر کریستوفر چرمانسکی، متخصص اورولوژی در مرکز پزشکی دانشگاه پیتسبرگ آمریکا، در گفت‌وگو با مجله Parade توضیح می‌دهد که در برخی موارد، برخی غذاهای تحریک‌کننده مثانه باعث این بیدار شدن‌ها می‌شوند. بیدار شدن دو یا سه بار در شب برای ادرار می‌تواند بیش از حد معمول باشد. او می‌گوید: «اکثر افراد یک بار بیدار شدن در شب را طبیعی می‌دانند، اما دو بار یا بیشتر می‌تواند غیرعادی باشد.»
زمانی که بیماری اورولوژیکی مشخصی یافت نشود، غذاهای مصرفی در وعده شام به عنوان عامل احتمالی بررسی می‌شوند. دکتر ماهیتا بهارادواج، متخصص اورولوژی در دانشگاه واشنگتن، نیز بین نوعی از نیگتوریا که به مشکلات مثانه، پروستات یا مجرای ادرار مربوط است و نوعی که به عوامل خارجی مانند دیابت، داروها، میزان مایعات یا تغذیه مرتبط است، تمایز قائل می‌شود.
بزرگی خوش‌خیم پروستات، فعالیت بیش از حد مثانه یا ضعف عضلات کف لگن می‌توانند باعث تخلیه ناقص مثانه و نیاز مکرر به ادرار حتی در شب شوند. اگر این علل رد شوند، سبک زندگی و نوع غذا و نوشیدنی‌های شبانه به عنوان علت اصلی بررسی می‌شوند که بسیار شایع‌تر از آن چیزی است که تصور می‌شود.
غذاهای تحریک‌کننده مثانه در شب
غذاهای تند و ادویه‌دار در صدر فهرست غذاهای تحریک‌کننده قرار دارند. دکتر بهارادواج می‌گوید این غذاها می‌توانند مخاط مثانه را ملتهب یا تحریک کنند و باعث احساس نیاز فوری به ادرار حتی وقتی مثانه پر نیست، شوند. مصرف این غذاها در شام یا میان‌وعده‌های دیرهنگام، احتمال بیدار شدن در ساعت ۲ یا ۳ صبح را افزایش می‌دهد.
از جمله غذاهایی که ممکن است باعث نیگتوریا شوند عبارتند از:
- غذاهای بسیار تند مانند فلفل، چیلی، سس‌های تند و فلفل زیاد
- غذاهای اسیدی مثل مرکبات، آب پرتقال، گوجه‌فرنگی و سس‌های گوجه
- شکلات که حاوی کافئین و ترکیبات محرک است
- شیرین‌کننده‌های مصنوعی مانند آسپارتام که در برخی نوشیدنی‌های رژیمی یا دسرها وجود دارند
چگونه تأثیر غذاهای شبانه را بسنجیم و چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد
برای شناسایی غذاهایی که مثانه شما را تحریک می‌کنند، اورولوژیست‌ها یک روش ساده پیشنهاد می‌کنند: به مدت حدود ۱۰ روز، غذاهای بسیار تند، اسیدی، شکلات و شیرین‌کننده‌های مصنوعی را از وعده شام حذف کنید. یک دفترچه یادداشت کنید که چه زمانی غذا خورده‌اید، چه خورده‌اید و چند بار در شب بیدار شده‌اید.
سپس هر دو یا سه روز یک گروه از این غذاها را دوباره وارد رژیم کنید تا ببینید آیا بیدار شدن‌های شبانه دوباره ظاهر می‌شوند یا خیر. همچنین توصیه می‌شود مصرف نوشیدنی‌ها، به ویژه الکل، در سه ساعت قبل از خواب محدود شود و قبل از خواب حتماً مثانه تخلیه شود.
اگر با وجود این تغییرات همچنان چند بار در شب بیدار می‌شوید، بهتر است به پزشک، ترجیحاً اورولوژیست مراجعه کنید تا علت‌های زمینه‌ای مانند دیابت، فعالیت بیش از حد مثانه یا سایر مشکلات بررسی و درمان شوند.
دکتر بهارادواج تأکید می‌کند: «اگر نیاز مکرر به ادرار حتی در شب همراه با سوزش، خون در ادرار، درد در ناحیه پایین شکم، با یا بدون تب و لرز دارید، ممکن است دچار عفونت ادراری یا بیماری جدی‌تری مانند سرطان مثانه باشید و باید فوراً به پزشک مراجعه کنید.»
