با شروع فصل سرماخوردگی و ویروس‌ها، بسیاری از افراد با سرفه‌ای مواجه می‌شوند که حتی پس از بهبود سایر علائم همچنان ادامه دارد. این موضوع سوالی را ایجاد می‌کند که تا چه زمانی باید منتظر ماند و کی باید به پزشک مراجعه کرد.
دکتر هارشا مول، متخصص داخلی، در گفتگو با مجله Parade توضیح می‌دهد که بیشتر سرفه‌ها نتیجه تلاش بدن برای پاکسازی مجاری تنفسی از تحریک‌کننده‌ها و مخاط است. پس از یک عفونت ویروسی، سرفه ممکن است بین ۳ تا ۸ هفته ادامه یابد تا مجاری تنفسی بهبود یابند. اما اگر این مدت طولانی‌تر شود یا علائم هشداردهنده‌ای ظاهر گردد، مراجعه به پزشک ضروری است.
مدت زمان سرفه و زمان مناسب برای مراجعه به پزشک
طبق نظر کالج ملی آموزش‌های ریه، سرفه‌ای که کمتر از ۳ هفته طول بکشد، حاد محسوب می‌شود. سرفه بین ۳ تا ۸ هفته «حاد طولانی» و بیش از ۸ هفته مزمن تلقی شده و نیازمند بررسی پزشکی کامل است. معمولاً پس از سرماخوردگی ساده، سرفه طی ۱۰ تا ۱۵ روز کاهش می‌یابد. اگر سرفه شدید باقی بماند و پس از ۳ تا ۴ هفته بهبود نیابد، بهتر است زودتر از دو ماه به پزشک مراجعه شود.
علائم هشداردهنده که نیازمند مراجعه فوری هستند
برخی علائم همراه با سرفه، نشان‌دهنده شرایط جدی‌تر هستند و باید سریعاً به پزشک اطلاع داده شوند، از جمله:
- خون در خلط یا خلط خونی
- مشکل در تنفس، تنگی نفس غیرمعمول، دشواری در صحبت کردن یا تمام کردن جملات
- درد قفسه سینه یا احساس فشار در سینه
- تب بالا که چند روز ادامه دارد یا لرز شدید
- ضعف عمومی، خستگی شدید، کاهش وزن غیرارادی
- سرفه ناگهانی پس از استنشاق غذا یا جسم خارجی (احتمال گیر کردن جسم خارجی)
افراد مسن، بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن ریوی یا قلبی و زنان باردار باید حساسیت بیشتری نسبت به این علائم داشته باشند. سرفه‌ای که شب‌ها فرد را بیدار می‌کند یا با تنگی نفس همراه است، نیازمند مراجعه فوری و حتی تماس با اورژانس در صورت مشکل شدید تنفسی است.
علل دیگر سرفه مزمن پس از عفونت ویروسی
پس از رفع عفونت ویروسی، عوامل دیگری می‌توانند باعث ادامه سرفه شوند. دکتر آلی کوهن، روماتولوژیست، به تحریک‌کننده‌های خانگی مانند محصولات شوینده، عطرها و اسپری‌ها در محیط‌های کم‌تهویه هشدار می‌دهد و توصیه می‌کند از مصرف زیاد این محصولات خودداری شود.
همچنین آلرژی‌های فصلی، آسم (از جمله نوعی که فقط با سرفه خود را نشان می‌دهد) و بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD) از علل شایع دیگر هستند. یکی از علل کمتر شناخته شده، رفلاکس معده به مری است که می‌تواند بدون سوزش سر دل، مجاری تنفسی را تحریک کند.
سیگار کشیدن و استفاده از سیگارهای الکترونیکی نیز می‌توانند سرفه مزمن ایجاد کنند. برخی داروهای فشار خون مانند لیزینوپریل در حدود ۲۰ درصد مصرف‌کنندگان باعث سرفه خشک می‌شوند.
دکتر مول تاکید می‌کند که درمان باید بر اساس علت سرفه باشد و نه فقط کاهش علائم آن. پزشک با پرسش دقیق، گاهی عکس‌برداری از قفسه سینه و تست‌های تنفسی، تشخیص را مشخص می‌کند.
در انتظار مراجعه به پزشک، نوشیدن مایعات گرم یا چای عسل می‌تواند تسکین‌دهنده باشد، اما استفاده خودسرانه از شربت‌های سرفه بدون نسخه که اثربخشی آن‌ها ثابت نشده، توصیه نمی‌شود.
