اگر هنگام صرف غذا به طور مکرر دچار سرفه می‌شوید و آن را به خوردن نادرست لقمه نسبت می‌دهید، باید بدانید که این علامت ممکن است نشان‌دهنده مشکل در بلع باشد. این وضعیت که در پزشکی به نام دیسفاژی شناخته می‌شود، در میان سالمندان بسیار شایع است و می‌تواند عواقب جدی مانند ذات‌الریه یا سوءتغذیه به دنبال داشته باشد.
کارشناسان می‌گویند هنگام بلع، اپیگلوت بسته می‌شود، تارهای صوتی قفل می‌شوند و حنجره بالا می‌رود تا غذا و مایعات به سمت مری هدایت شوند و از ورود به ریه‌ها جلوگیری شود. سرفه در این شرایط می‌تواند واکنشی طبیعی برای جلوگیری از ورود مواد خارجی به ریه‌ها باشد. اما اگر سرفه‌ها به طور مکرر در حین یا بلافاصله پس از لقمه خوردن اتفاق بیفتد، این موضوع هشداردهنده است و احتمال ورود مواد غذایی یا مایعات به راه‌های هوایی را افزایش می‌دهد.
علاوه بر سرفه، علائم دیگری که ممکن است نشان‌دهنده مشکل در بلع باشند عبارتند از: خش‌دار یا خیس شدن ناگهانی صدا پس از نوشیدن، نیاز به بلعیدن چندباره یک لقمه، سرفه‌های مکرر، باقی ماندن مقادیر کمی از غذا یا آب روی لب‌ها، طولانی شدن زمان صرف غذا نسبت به حالت عادی، تب خفیف بدون دلیل مشخص و عفونت‌های مکرر تنفسی.
با این حال، نبود سرفه به معنای نبود خطر نیست؛ زیرا ممکن است ورود مواد به ریه‌ها بدون علامت باشد. همچنین سرفه در هنگام غذا خوردن همیشه به دلیل مشکل بلع نیست و ممکن است ناشی از بیماری‌هایی مانند رفلاکس معده، بیماری مزمن انسدادی ریه، آسم یا عوارض داروهایی مانند مهارکننده‌های آنزیم تبدیل‌کننده آنژیوتانسین باشد.
چه اقداماتی باید انجام داد؟
اگر خودتان یا یکی از سالمندان خانواده‌تان دچار سرفه مکرر هنگام غذا خوردن شده است، اولین قدم مراجعه به پزشک است. شرح دقیق زمان بروز سرفه، نوع غذاهای مصرفی و سایر علائم مشاهده شده به پزشک کمک می‌کند تا تشخیص دقیق‌تری بدهد. ممکن است پزشک شما را به یک گفتاردرمانگر ارجاع دهد تا عملکرد بلع بررسی شود. این ارزیابی شامل بررسی کیفیت صدا، زمان بروز سرفه، توانایی تخلیه دهان و واکنش به بافت‌ها و قوام‌های مختلف غذا است.
در صورت تأیید مشکل بلع با استفاده از روش‌های تصویربرداری مانند ویدئوفلوروسکوپی، گفتاردرمانگران می‌توانند برنامه‌ای برای تقویت عضلات بلع و تنظیم موقت قوام غذا و مایعات ارائه دهند تا از بروز عوارض جلوگیری شود.
