در ماه‌های اخیر، اخبار مربوط به پرونده‌های سوءاستفاده جنسی از کودکان در محیط‌های پس از مدرسه به طور مکرر در رسانه‌ها منتشر شده است. در ژوئن ۲۰۲۶، وزارت آموزش ملی فرانسه از ثبت ۲۲۵ گزارش خشونت‌های جنسی و جنسیتی علیه کودکان در سال جاری خبر داد. در حال حاضر، در پاریس یک‌دهم مهدکودک‌ها و یک‌چهارم مدارس ابتدایی تحت تحقیقات قضایی قرار دارند. این وضعیت به قدری گسترده است که دولت در حال تهیه لایحه‌ای برای حمایت از حقوق کودکان است و انتظار می‌رود ابزارهای جدیدی از پاییز امسال ارائه شود.
هرچند این نوع خشونت‌ها موضوع تازه‌ای نیست، اما از سال ۲۰۲۵ توجه رسانه‌ها به این موضوع افزایش یافته و پرونده‌های متعددی باعث شده والدین بیشتر نگران شوند. برون‌ریزی احساسات و کاهش سکوت در این زمینه مثبت است، اما در آغاز سال تحصیلی، والدین چگونه می‌توانند بدون ایجاد ترس و اضطراب، فرزندان خود را نسبت به این مسائل آگاه کنند؟
انتقال آگاهی با حفظ آرامش کودک
برونو د تپی، روانشناس بالینی، توصیه می‌کند که والدین نگرانی‌های خود را تا حد امکان کنترل کنند تا کودکان تحت تأثیر اضطراب والدین قرار نگیرند. کودکان به خوبی احساسات والدین را درک می‌کنند و ممکن است نگرانی‌های آن‌ها را به نگرانی‌های خود تبدیل کنند که این امر می‌تواند باعث ترس بی‌مورد و آسیب به رشد روانی کودک شود.
برای آموزش به کودکان، منابع متعددی وجود دارد که به زبان ساده و مناسب سن، موضوعات مربوط به بدن، حریم خصوصی و حقوق کودکان را توضیح می‌دهند. کتاب‌هایی مانند «بدن من مال من است!» و «حریم خصوصی من» نمونه‌هایی از این منابع هستند. هدف این است که کودکان بتوانند موقعیت‌های ناراحت‌کننده را تشخیص داده و بدون ترس با بزرگسالان مورد اعتماد خود صحبت کنند.
چه زمانی باید نگران شد؟
هرچند نباید هر تغییر رفتاری را به سوءاستفاده نسبت داد، اما تغییرات ناگهانی، مکرر و بدون توضیح در رفتار کودک نیازمند توجه والدین است. این تغییرات می‌تواند شامل امتناع ناگهانی از رفتن به مدرسه یا مرکز تفریحی، سکوت یا تحریک‌پذیری بیش از حد، مشکلات خواب یا تغذیه و اضطراب‌های غیرمعمول باشد. همچنین علائم جسمی مانند دردهای مکرر شکم یا سر، بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع پس از یادگیری کنترل آن‌ها، بازگشت به رفتارهای کودکانه و تغییرات چشمگیر در تعاملات اجتماعی نیز می‌تواند هشداردهنده باشد.
اگر این علائم با تغییرات طبیعی زندگی کودک مانند جابه‌جایی، تولد خواهر یا برادر جدید، جدایی والدین یا تغییر مدرسه قابل توجیه نباشد، بهتر است موضوع را جدی گرفت. همچنین رفتارها یا صحبت‌های جنسی غیرمعمول، دانش بیش از حد کودک درباره مسائل جنسی یا رفتارهای جنسی تکراری و نامناسب از دیگر نشانه‌های مهم هستند.
چگونه در صورت شک واکنش نشان دهیم؟
برای آغاز گفتگو با کودک، بهتر است از پرسش‌های باز و بدون فشار استفاده شود، مانند «به نظر می‌رسد این روزها حالت خوب نیست، آیا چیزی هست که بخواهی با من در میان بگذاری؟» اگر کودک موضوعی را مطرح کرد، باید با آرامش به حرف‌هایش گوش داد، او را حمایت کرد و به او اطمینان داد که صحبت کردن درباره این مسائل درست است، بدون اینکه او را با سوالات زیاد تحت فشار قرار داد.
در هر صورت، چه شک جدی باشد و چه کودک موضوعی را بیان کند، والدین نباید تنها بمانند و باید هرچه سریع‌تر از کمک متخصصان مانند پزشک کودکان، روانشناس یا پزشک عمومی بهره ببرند. این متخصصان با بررسی کامل شرایط، خانواده را به خدمات و حمایت‌های مناسب هدایت خواهند کرد.
