تابستان سال ۲۰۲۶ به عنوان مرگبارترین تابستان ثبت شده در اروپا از نظر مرگ و میر مرتبط با گرما شناخته شده است. تحقیقات انجام شده توسط محققان کالج امپریال لندن و مدرسه بهداشت و پزشکی گرمسیری لندن نشان می‌دهد که موج‌های گرمایی بین ماه‌های ژوئن تا آگوست باعث بیش از ۵۰ هزار مورد مرگ اضافی در مناطق شهری اروپا شده است.
این رقم به طور قابل توجهی از آمارهای تابستان‌های ۲۰۰۳ و ۲۰۲۲ که پیش‌تر به عنوان مرگبارترین تابستان‌ها شناخته می‌شدند، بیشتر است؛ در آن سال‌ها حدود ۲۸۵۰۰ و ۲۹۵۰۰ مرگ اضافی تخمین زده شده بود. نکته نگران‌کننده‌تر آن است که تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیت‌های انسانی مسئول نزدیک به ۳۲۶۱۹ مورد از این مرگ‌ها، یعنی حدود ۶۵ درصد کل مرگ‌ها بوده است. به عبارت دیگر، دو سوم مرگ‌های مرتبط با گرما می‌توانست در صورت عدم وجود گرمایش جهانی ناشی از انسان‌ها جلوگیری شود.
این مطالعه که در مجله علمی Nature منتشر شده، ۸۵۴ منطقه شهری در ۲۷ کشور اتحادیه اروپا، بریتانیا، نروژ و سوئیس را پوشش داده است. این مناطق حدود ۱۷۳ میلیون نفر جمعیت دارند که تقریباً ۴۰ درصد جمعیت کل کشورهای مورد بررسی را تشکیل می‌دهد. برای ارزیابی تغییرات مرگ و میر مرتبط با گرما، محققان از روشی یکسان برای تابستان‌های سال‌های پس از ۲۰۰۰ استفاده کردند.
نتایج نشان می‌دهد که مرگ و میر در تابستان ۲۰۲۶ بیش از دو برابر تابستان ۲۰۲۵ بوده است؛ در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۴۵۷۲ مرگ اضافی ثبت شده بود. برای تعیین سهم گرمایش جهانی، دمای واقعی سال ۲۰۲۶ با سناریویی فرضی مقایسه شده که در آن دما به طور متوسط ۲.۵ درجه سانتی‌گراد کمتر بود.
دوره‌ای بسیار خطرناک در اواسط ژوئن
شدت و طول موج‌های گرما نقش مهمی در این آمار داشته است. تابستان ۲۰۲۶ با موج‌های متوالی گرما از اواخر ماه مه تا پایان آگوست همراه بود. به ویژه بازه زمانی ۱۷ ژوئن تا ۱ ژوئیه بسیار خطرناک بود که دما بیش از ۵ درجه سانتی‌گراد بالاتر از میانگین مرجع سال‌های ۱۹۹۱ تا ۲۰۲۰ بود. تنها در این دو هفته حدود ۱۴۵۳۹ مورد مرگ ثبت شده که تقریباً یک سوم کل مرگ‌ها را تشکیل می‌دهد.
گرمای شدید فشار زیادی بر بدن وارد می‌کند، به ویژه بر سیستم قلبی و تنفسی. همچنین شب‌های گرم مانع از بازیابی بدن پس از روزهای داغ می‌شوند و خطرات را افزایش می‌دهند.
ایتالیا و فرانسه بیشترین آسیب را دیدند
کشورهای اروپایی به یک اندازه تحت تأثیر قرار نگرفته‌اند. ایتالیا با ۱۳۳۰۳ مرگ بیشترین تعداد را داشت، پس از آن فرانسه با ۷۲۶۸، اسپانیا با ۶۸۲۴، آلمان با ۶۳۴۰ و بریتانیا با ۴۳۵۴ مورد قرار دارند. اگر مرگ‌ها را نسبت به جمعیت بسنجیم، مالت با ۷۱۶ مرگ به ازای هر میلیون نفر بیشترین نرخ را دارد، پس از آن ایتالیا (۵۶۱)، مجارستان (۵۳۷) و کرواسی (۴۶۱) قرار دارند.
شرایط اجتماعی نیز تأثیرگذار است؛ افراد منزوی، فقیر یا ساکن در خانه‌هایی که برای مقابله با گرما مناسب نیستند، اغلب امکانات کافی برای محافظت ندارند. هزینه‌های بالای استفاده از سیستم‌های تهویه مطبوع نیز ممکن است برخی خانواده‌ها را از استفاده از آن بازدارد، حتی زمانی که دما بسیار خطرناک است.
افراد مسن بیشترین آسیب‌پذیری را دارند
افراد مسن بیشترین قربانیان این موج گرما بوده‌اند. حدود ۲۲۵۰۲ مورد مرگ در افراد بالای ۸۵ سال و ۱۴۱۸۲ مورد در گروه سنی ۷۵ تا ۸۴ سال رخ داده است که مجموعاً نزدیک به ۷۳ درصد کل مرگ‌ها را تشکیل می‌دهد. با این حال، گرما تنها افراد مسن را تهدید نمی‌کند؛ حدود ۶۰۰۰ مورد مرگ در افراد زیر ۶۵ سال گزارش شده است که شامل ۸۳۳ مورد در گروه ۲۰ تا ۴۴ سال و ۵۱۸۹ مورد در گروه ۴۵ تا ۶۴ سال می‌شود.
این آمار نشان می‌دهد که دمای بالا می‌تواند افراد در هر سنی را تحت تأثیر قرار دهد، به ویژه کسانی که بیماری‌های مزمن دارند، در فضای باز کار می‌کنند یا در شرایط نامناسب زندگی می‌کنند.
پیر ماسلو، پژوهشگر مدرسه بهداشت و پزشکی گرمسیری لندن، تأکید می‌کند که «واضح است که شهرهای ما برای مقابله با افزایش دما به خوبی آماده نیستند.»
محققان همچنین یادآور می‌شوند که این مطالعه تنها مناطق شهری را بررسی کرده و بنابراین تصویر کامل مرگ و میر ناشی از گرما در سراسر اروپا، به ویژه در شهرهای کوچک و مناطق روستایی را نشان نمی‌دهد.
