در بسیاری از خانهها، خریدهای کوچک و بیاهمیت به تدریج فضای خانه را پر کرده و منبعی از استرس میشوند. این خریدها که اغلب بهنظر ساده و بیضرر میآیند، مانند شمعهای اضافی، وسایل آشپزخانه مد روز یا کوسنهای تزئینی، به مرور قفسهها و فضاهای ذخیرهسازی را پر میکنند و نه تنها فضای خانه، بلکه بودجه و انرژی ذهنی افراد را نیز تحت تأثیر قرار میدهند.
مطالعهای در سال ۲۰۱۰ توسط روانشناسان داربی ساکس و رنا رپتی روی ۶۰ زوج نشان داد خانههایی که به عنوان «استرسزا» توصیف شدهاند، معمولاً با روحیه پایینتر و سطوح نامطلوب هورمون کورتیزول در زنان همراه بودهاند. این تحقیق هرچند رابطه مستقیم را اثبات نمیکند، اما نشان میدهد که بینظمی و انباشتگی وسایل چقدر میتواند روی سلامت روان تأثیر منفی بگذارد.
چرا خریدهای بیفایده مغز را خسته میکنند؟
دیدن میز کار یا کمدی که پر از وسایل است، مغز را مجبور میکند دائماً اطلاعات را مرتب کند و تصمیم بگیرد که هر چیز را کجا بگذارد، چه زمانی استفاده کند و آیا باید نگهش دارد یا نه. این حجم تصمیمگیریهای کوچک به «خستگی تصمیم» منجر میشود؛ مفهومی که انجمن روانشناسی آمریکا برای توصیف حالتی به کار میبرد که هرچه بیشتر مجبور به انتخاب باشیم، تمایل بیشتری به به تأخیر انداختن یا سریع انجام دادن تصمیمات مهم پیدا میکنیم.
از سوی دیگر، خریدهای ناگهانی و لذتبخش، مانند جعبههای اشتراکی ماهانه یا وسایل مد روز، با فعال کردن دوپامین در مغز، حس رضایت کوتاهمدتی ایجاد میکنند اما این لذت زودگذر است و این وسایل به سرعت به بار اضافی برای خانه تبدیل میشوند.
۹ نوع خرید بیفایده و جایگزینهای پیشنهادی
در بسیاری از خانهها، تزئینات فصلی مانند ریسهها، مجسمهها و رومیزیها انباشته میشوند. به جای آن، چند قطعه ساده و چندمنظوره مثل شمع، گلدان یا یک جعبه کوچک از تزئینات هر فصل کافی است تا فضای دلنشینی ایجاد کند بدون اینکه جای زیادی اشغال کند.
در آشپزخانه، وسایل تککاربرد معمولاً به سرعت در کشوها خاک میخورند. یک چاقوی خوب، تخته برش و یک تابه مناسب، نیازهای اصلی را پوشش میدهند.
محصولات شوینده و جعبههای نگهداری نیز اغلب به صورت تکراری و اضافی خریداری میشوند؛ بهتر است تعداد محصولات چندمنظوره را به دو یا سه عدد محدود کرد و جعبهها را تنها پس از مرتبکردن فضا خرید.
کوسنها و پتوها را به دو یا سه عدد مورد علاقه محدود کنید و بقیه را اهدا کنید تا فضای نشیمن بازتر و مرتبتر شود.
لباسهای فست فشن که برای دنبال کردن هر مدی با قیمت پایین خریداری میشوند، معمولاً کمتر پوشیده میشوند و کمد را پر میکنند. داشتن یک کمد کپسولی با چند لباس باکیفیت و بادوام، انتخاب بهتری است که هم انتخاب لباس را آسانتر میکند و هم فضای کمتری اشغال میکند.
سوغات سفرها اغلب به اشیای تزئینی تبدیل میشوند که فضای زیادی اشغال میکنند. عکسها، دفترچه یادداشت یا خوراکیهای محلی قابل مصرف، خاطرات را حفظ میکنند بدون اینکه خانه را شلوغ کنند.
کتابهایی که قرار است «روزی خوانده شوند» معمولاً قفسهها را پر میکنند. استفاده از کارت عضویت کتابخانه و قانون «اگر این هفته شروع به خواندن نکنم، نمیخرم» به کنترل انباشت کتابها کمک میکند.
جعبههای اشتراک ماهانه که هر بار اشیای جدیدی میآورند، میتوانند با فهرستی از نیازها جایگزین شوند تا خریدها هدفمند و محدود شوند و لذت خرید حفظ شود بدون ایجاد انباشتگی.
چکلیست مقابله با انباشتگی قبل از خرید
بر اساس توصیههای آژانس انتقال اکولوژیکی (ADEME)، کافی است قبل از هر خرید سی ثانیه مکث کنید و از خود بپرسید: آیا این نیاز واقعی است یا فقط یک خواسته؟ آیا مشابه این کالا را دارم یا میتوانم تعمیرش کنم؟ آیا امکان قرض گرفتن یا خرید دست دوم با قابلیت تعمیر خوب وجود دارد؟
برای جلوگیری از بازگشت به وضعیت قبلی، قانون «یکی وارد، یکی خارج» و چالش FlyLady که شامل خارج کردن مرتب ۲۷ شیء از خانه است، به حفظ نظم و کنترل فضا کمک میکند.
