گلوکوزامین یکی از مکملهای پرطرفدار در میان افرادی است که از دردهای مفصلی، بهویژه آرتروز رنج میبرند. این مکمل که بدون نسخه قابل تهیه است، معمولاً بهعنوان راهکاری ساده برای بهبود وضعیت مفاصل شناخته میشود. اما یک مطالعه جدید از دانشگاه فلوریدا نگرانیهایی را درباره تأثیرات احتمالی آن بر مغز مطرح کرده است.
این تحقیق نشان میدهد مصرف گلوکوزامین ممکن است در افرادی که دچار اختلالات خفیف شناختی هستند، باعث تسریع در پیشرفت دمانس (زوال عقل) شود.
تحلیل هزاران پرونده پزشکی با هوش مصنوعی
برای رسیدن به این نتیجه، محققان پروندههای پزشکی ناشناس مربوط به سالهای 2012 تا 2024 را بررسی کردند. با کمک ابزارهای هوش مصنوعی، بیماران مبتلا به اختلال شناختی خفیف یا دمانس مرتبط با بیماری آلزایمر شناسایی شدند. در میان این افراد، چند هزار نفر مصرفکننده گلوکوزامین برای دردهای مفصلی بودند.
نتایج نشان داد افرادی که دچار اختلال شناختی خفیف بوده و گلوکوزامین مصرف میکردند، 25 درصد بیشتر از کسانی که این مکمل را مصرف نمیکردند، در معرض پیشرفت اختلال به دمانس قرار داشتند.
پروفسور مت گنتری، استاد بیوشیمی دانشگاه فلوریدا و یکی از نویسندگان این مطالعه، میگوید: «دادههای بهدستآمده بسیار نگرانکننده است. اگرچه این یافتهها نشاندهنده ارتباط هستند و نه اثبات علت و معلول، اما این موضوع یک پرسش بالینی مهم را مطرح میکند که باید با دقت بیشتری بررسی شود.»
چرا گلوکوزامین ممکن است مغز را تحت تأثیر قرار دهد؟
گلوکوزامین که بهصورت بدون نسخه و بهویژه در میان سالمندان محبوب است، توجه محققان را به دلیل استفاده گسترده آن جلب کرده است. تمرکز آنها بر فرآیندی زیستی به نام گلیکوزیلاسیون بود؛ فرایندی طبیعی که در آن ساختارهای کوچک حاوی قند به پروتئینها متصل میشوند تا عملکرد صحیح آنها تضمین شود.
محققان معتقدند این سیستم در مغز افراد مبتلا به آلزایمر بیش از حد فعال است. از آنجا که گلوکوزامین مولکولی شبیه به قند است، ممکن است این فرآیند را تشدید کند.
پروفسور گنتری توضیح میدهد: «در بیماری آلزایمر، سیستم علامتگذاری با قندها بهصورت بیشفعال دیده شده است. مغز این ساختارهای قندی اضافی را انباشته میکند که به نظر میرسد بیماری را تشدید میکند، نه اینکه از آن محافظت کند.»
تأیید نتایج در مدل حیوانی
برای بررسی این فرضیه، آزمایشهایی روی موشهای اصلاح ژنتیکیشده که بیماری مشابه آلزایمر داشتند انجام شد. در موشهایی که گلوکوزامین دریافت کردند، میزان اتصال قند به پروتئینها افزایش یافت و این حیوانات در نوعی حافظه مرتبط با تشخیص مشکلات بیشتری داشتند.
زمانی که محققان این فرآیند را با دارویی شیمیایی مسدود کردند، عملکرد حافظه موشها بهبود یافت. این آزمایش نشان میدهد که افزایش علامتگذاری قندی ممکن است در مشکلات حافظه نقش داشته باشد.
توصیههای پژوهشگران
در این مرحله، پژوهشگران توصیه نمیکنند که بیماران مصرف گلوکوزامین را بهطور ناگهانی قطع کنند، اما افرادی که دچار اختلالات حافظه یا تشخیص اختلال شناختی خفیف شدهاند، بهتر است درباره مصرف این مکمل با پزشک خود مشورت کنند.
آنها همچنین تأکید دارند که یک آزمایش بالینی کنترلشده روی انسانها لازم است تا مشخص شود آیا گلوکوزامین بهطور مستقیم باعث تسریع پیشرفت بیماری میشود و در صورت مثبت بودن پاسخ، چه افرادی بیشتر در معرض خطر هستند.
