یک مطالعه گسترده بریتانیایی که در سال 2025 منتشر شده، نگرانی‌های قدیمی درباره ارتباط بین تأخیر در خوردن صبحانه و افزایش خطر مرگ زودرس را دوباره مطرح کرده است. این تحقیق که روی حدود 3000 بزرگسال انجام شده، نشان می‌دهد هر یک ساعت تأخیر در صرف اولین وعده غذایی روزانه با افزایش 10 درصدی خطر مرگ همراه است. اما آیا واقعاً نوشیدن قهوه سیاه در ظهر سلامت را تهدید می‌کند؟ پاسخ به این پرسش به سادگی تیترهای هشداردهنده نیست.
مطالعات بزرگ‌تر ارتباطی بین نخوردن صبحانه و افزایش مرگ‌ومیر، به‌ویژه مرگ‌های ناشی از بیماری‌های قلبی-عروقی، نشان داده‌اند. با این حال، محققان تأکید می‌کنند که زمان صرف صبحانه یا حتی حذف آن ممکن است بیشتر نشانه‌ای از سبک زندگی ناسالم و مشکلات سلامتی دیگر باشد تا علت مستقیم مرگ زودرس.
جزئیات مطالعه جدید بریتانیا
مطالعه‌ای که در 4 سپتامبر 2025 در مجله Communications Medicine منتشر شد، داده‌های 2945 بزرگسال بریتانیایی را که از سال 1983 تا 2017 تحت نظر بودند، بررسی کرد. این تحقیق افراد را به دو گروه «صبحانه‌خورهای زودهنگام» و «صبحانه‌خورهای دیرهنگام» تقسیم کرد. پس از ده سال، نرخ بقا در گروه اول 89.5 درصد و در گروه دوم 86.7 درصد بود. این تفاوت واقعی اما در سطح فردی نسبتاً کوچک است.
راب هابسون، متخصص تغذیه، در مصاحبه‌ای با یک روزنامه بریتانیایی، هشدار می‌دهد که بیان اینکه تأخیر یا حذف صبحانه باعث مرگ زودرس می‌شود، ساده‌سازی بیش از حد یافته‌های علمی است. او یادآور می‌شود که حذف صبحانه به خودی خود خطرناک نیست.
رهبری این مطالعه بر عهده حسن س. دشتی، متخصص کرونوتغذیه، بوده است که معتقد است زمان صرف وعده غذایی ممکن است بیشتر نشان‌دهنده مشکلاتی مانند کیفیت پایین خواب، افسردگی، بیماری‌های مزمن متعدد و خستگی شدید باشد. به عبارت دیگر، زمان وعده غذایی گاهی بیشتر مانند دماسنجی برای وضعیت کلی سلامت عمل می‌کند تا عامل اصلی مرگ زودرس.
ارتباط صبحانه و مرگ‌های قلبی-عروقی در مطالعات بزرگ‌تر
یک مطالعه بزرگ آمریکایی بر اساس داده‌های NHANES III که در مجله Journal of the American College of Cardiology منتشر شده، بیش از 6550 بزرگسال را طی 17 تا 23 سال پیگیری کرده است. در این گروه، 5.1 درصد هرگز صبحانه نمی‌خوردند. این افراد در مقایسه با کسانی که هر روز صبحانه می‌خوردند، 1.75 برابر بیشتر در معرض مرگ به هر دلیل و 2.58 برابر بیشتر در معرض مرگ ناشی از بیماری‌های قلبی-عروقی بودند.
یک متاآنالیز که چندین مطالعه را در بر می‌گیرد، خطر نسبی مشابهی را نشان می‌دهد: حدود 1.22 برای بیماری‌های قلبی-عروقی و 1.25 برای مرگ کلی در افرادی که به طور منظم صبحانه را حذف می‌کنند.
اما اپیدمیولوژیست‌ها تأکید می‌کنند که این ارقام از مطالعات مشاهده‌ای به دست آمده‌اند و افرادی که صبحانه نمی‌خورند معمولاً بیشتر سیگار می‌کشند، خواب کمتری دارند، فعالیت بدنی کمتری دارند و رژیم غذایی پرچرب و پرشکر مصرف می‌کنند. بنابراین، جدا کردن نقش واقعی حذف صبحانه از سایر عوامل سبک زندگی دشوار است.
تأثیر صبحانه بر قلب، وزن و فشار خون
از نظر تغذیه‌ای، افرادی که صبحانه زود می‌خورند معمولاً در طول روز فیبر، پروتئین، کلسیم و ویتامین‌های بیشتری مصرف می‌کنند. کیم پیرسون، متخصص تغذیه در زمینه کاهش وزن، اشاره می‌کند که صبحانه معمولاً شامل غذاهایی مانند جو دوسر، میوه‌ها، شیر یا ماست، تخم‌مرغ و نان سبوس‌دار است.
حذف صبحانه بدون جایگزینی مناسب باعث کاهش کیفیت کلی رژیم غذایی و کاهش احساس سیری می‌شود که می‌تواند منجر به پرخوری در وعده‌های بعدی و میان‌وعده‌های ناسالم شود.
صبح‌ها حساسیت بدن به انسولین بیشتر است و هورمون‌های سیری مانند GLP-1 بیشتر ترشح می‌شوند، در حالی که هورمون گرسنگی (گرلین) در شب بیشتر فعال است. روزه‌داری طولانی پس از بیداری ممکن است باعث کاهش قند خون و افزایش هورمون‌های استرس مانند کورتیزول و آدرنالین شود که می‌توانند فشار خون را به طور موقت افزایش دهند یا در افراد حساس باعث سرگیجه شوند.
پیرسون نتیجه می‌گیرد که «وعده‌های غذایی منظم و متعادل به تثبیت قند خون و فشار خون در طول روز کمک می‌کنند». برای کسانی که بدون صبحانه احساس خوبی دارند، حذف آن ممکن است قابل قبول باشد، به شرطی که نیازهای فیبر و پروتئین خود را در وعده‌های دیگر تأمین کنند و به علائم هشداردهنده مانند خستگی، گرسنگی شدید یا ناراحتی توجه کنند.
