کلیه‌ها به طور مداوم خون را تصفیه می‌کنند، فشار خون را تنظیم کرده و هورمون‌هایی مانند اریتروپویتین و رنین تولید می‌کنند. این اندام‌ها به صورت شبانه‌روزی برای دفع مواد زائد و حفظ تعادل بدن فعالیت می‌کنند. به همین دلیل، توجه به تغذیه مناسب برای حفظ سلامت کلیه‌ها اهمیت زیادی دارد، اما منظور از این تغذیه، پاکسازی یا دتوکس نیست بلکه کاهش بار کاری کلیه‌ها است.
تغذیه مناسب نمی‌تواند بیماری‌های کلیوی را درمان کند اما می‌تواند به کنترل میزان نمک، پتاسیم و فسفر کمک کند و فشار کاری کلیه‌ها را کاهش دهد. سازمان ملی دیابت و بیماری‌های گوارشی و کلیوی آمریکا (NIDDK) تأکید می‌کند که رژیم غذایی مناسب برای کلیه‌های سالم ممکن است برای بیماران مبتلا به بیماری مزمن کلیه مناسب نباشد. بنابراین، باید با دقت به این توصیه‌ها نگاه کرد.
تفاوت کلیه‌های سالم و آسیب‌دیده
برای افرادی که مشکل کلیوی ندارند، این پنج غذا می‌توانند بخشی از یک رژیم غذایی متنوع و سرشار از سبزیجات باشند که مصرف محصولات فرآوری‌شده و نمک در آن محدود شده است. هدف اصلی کاهش مصرف موادی است که بار اضافی به کلیه‌ها وارد می‌کنند، مانند نمک زیاد و مصرف زیاد گوشت، نه جستجوی نوشیدنی یا خوراکی معجزه‌آسا برای پاکسازی بدن.
برای بیماران مبتلا به بیماری مزمن کلیه یا کسانی که دیالیز می‌شوند، رژیم غذایی باید بسیار شخصی‌سازی شده باشد. ممکن است نیاز به کاهش مصرف غذاهای پرپتاسیم و فسفر، توجه به افزودنی‌های غذایی با برچسب “PHOS”، و تنظیم میزان پروتئین مصرفی بین 0.8 تا 1 گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز باشد. هر تغییر مهم در رژیم غذایی باید تحت نظر پزشک متخصص کلیه یا کارشناس تغذیه انجام شود.
5 غذای مفید برای سلامت کلیه‌ها
انجمن ملی کلیه آمریکا (NKF) پنج غذای زیر را به عنوان بخش اصلی یک رژیم غذایی مناسب برای کلیه‌ها معرفی می‌کند که کم‌نمک، نسبتاً کم پتاسیم و آسان برای مصرف روزانه هستند:
- فلفل دلمه‌ای قرمز: سبزی رنگی و کم پتاسیم که می‌توان آن را خام به صورت نوارهای باریک یا کبابی در فر مصرف کرد و بهتر است با گیاهان معطر به جای نمک طعم‌دار شود.
- کلم (قرمز یا سبز): پایه‌ای برای سالادها، خوراک‌ها یا سوپ‌ها که فیبر زیادی دارد و پتاسیم متوسطی دارد به شرطی که مقدار مصرف متعادل باشد.
- سیر و پیاز: این دو گیاه معطر به طعم‌دار کردن غذاها و سس‌ها بدون افزودن نمک کمک می‌کنند که برای حفظ سلامت کلیه‌ها و کنترل فشار خون بسیار مفید است.
- ماهی‌های چرب (مانند سالمون و ماکرل): منبع امگا-3 که باید به صورت متعادل مصرف شود و بهتر است همراه با سبزیجاتی مانند فلفل دلمه‌ای یا کلم سرو شود.
- سیب: این میوه کم پتاسیم، فسفر و سدیم است و به عنوان دسر ساده و مناسب در بسیاری از رژیم‌های کلیوی توصیه می‌شود.
برای مثال، یک وعده غذایی مناسب برای کلیه‌ها می‌تواند شامل فیله سالمون، خوراک کلم با پیاز و یک سیب به عنوان دسر باشد، همراه با محدود کردن نمک و سس‌های صنعتی.
مواردی که باید مراقب آنها بود
انجمن ملی کلیه آمریکا توصیه می‌کند مصرف سدیم روزانه را در حدود 2.3 گرم (2300 میلی‌گرم) نگه دارید. محصولاتی که بیش از 240 میلی‌گرم سدیم در هر وعده دارند معمولاً برای کلیه‌ها مناسب نیستند. استفاده از سیر، پیاز، ادویه‌ها و گیاهان تازه به جای نمک به کاهش مصرف سدیم و کنترل فشار خون کمک می‌کند.
همچنین باید از مصرف زیاد آبمیوه‌های صنعتی که سرشار از قند و گاهی پتاسیم هستند پرهیز کرد. برخی میوه‌ها مانند کارامبولا برای افراد با کلیه‌های آسیب‌دیده می‌توانند سمی باشند. در شرایطی مانند دیالیز، افزایش پتاسیم خون یا اختلالات آزمایشگاهی، حتماً باید با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت شود تا این پنج غذا به درستی تنظیم یا محدود شوند و بدون راهنمایی مصرف نشوند.
