فشار خون بالا که اغلب بدون علامت است، به عنوان “قاتل خاموش” شناخته می‌شود و نگرانی اصلی متخصصان قلب است. در 14 اوت 2025، انجمن قلب آمریکا و کالج قلب آمریکا دستورالعمل جدیدی درباره فشار خون منتشر کردند که هدف اصلی آن تشخیص بهتر و درمان زودتر است، بدون اینکه همه بیماران به طور خودکار دارو دریافت کنند.
در این دستورالعمل، دسته‌بندی‌های فشار خون تغییر نکرده‌اند، اما هدف کنترل فشار خون سختگیرانه‌تر شده و روی عدد 130/80 میلی‌متر جیوه تمرکز دارد. تصمیم برای شروع درمان نیز بر اساس محاسبه ریسک شخصی بیمار گرفته می‌شود. دکتر دیوید سالیوان، متخصص قلب در مرکز پزشکی منطقه‌ای جنوب مرکزی می‌گوید: «عددهای فشار خون خود را بشناسید و به طور منظم آن را کنترل کنید.»
دسته‌بندی فشار خون بدون تغییر اما کاربرد دقیق‌تر
دستورالعمل 2025 همان رده‌بندی سال 2017 را حفظ کرده است:
| دسته‌بندی | فشار سیستولیک (mmHg) | فشار دیاستولیک (mmHg) |
|---|---|---|
| فشار طبیعی | <120 | <80 |
| فشار بالا | 120-129 | <80 |
| فشار خون مرحله 1 | 130-139 | 80-89 |
| فشار خون مرحله 2 | ≥140 | ≥90 |
فشار خون طبیعی کمتر از 120/80 است و هدف جدید این است که فشار خون افراد را به زیر 130/80 برسانیم. به عبارت دیگر، از 130/80 به بالا فشار خون محسوب می‌شود، اما شدت درمان بر اساس وضعیت کلی بیمار تعیین می‌شود، نه فقط عدد فشار خون.
این توصیه‌ها مربوط به آمریکا است و جایگزین دستورالعمل‌های سازمان‌های بهداشتی فرانسه نیست، اما روند کلی آن‌ها نشان می‌دهد که کنترل فشار خون زیر 130/80 برای اکثر بزرگسالان، در صورت امکان، به کاهش خطر بیماری‌های قلبی، کلیوی و همچنین کاهش زوال شناختی کمک می‌کند.
هدف 130/80 و ابزار PREVENT برای درمان بر اساس ریسک
نکته مهم این است که در این دستورالعمل از ابزار PREVENT استفاده شده است؛ این ابزار که در سال 2023 توسط انجمن قلب آمریکا توسعه یافته، ریسک حمله قلبی یا سکته مغزی را در 10 و 30 سال آینده برای افراد 30 تا 79 ساله محاسبه می‌کند. این محاسبه علاوه بر سن و وضعیت متابولیک، کد پستی فرد را نیز برای در نظر گرفتن عوامل اجتماعی-اقتصادی لحاظ می‌کند.
برای فشار خون مرحله 2 (≥140/90)، توصیه می‌شود داروها همراه با تغییر سبک زندگی شروع شوند، ترجیحاً با ترکیب دو دارو در یک قرص برای سهولت مصرف.
برای فشار خون مرحله 1 (130-139/80-89)، داروها زمانی تجویز می‌شوند که ریسک PREVENT برابر یا بالاتر از 7.5 درصد باشد یا فرد دچار بیماری قلبی، دیابت یا مشکلات کلیوی باشد. در غیر این صورت، ابتدا 3 تا 6 ماه تغییر سبک زندگی توصیه می‌شود و اگر فشار خون همچنان بالاتر از 130/80 باقی بماند، درمان دارویی آغاز می‌شود.
تغییر سبک زندگی، پایش خانگی و اهمیت سلامت مغز
تغییرات در سبک زندگی همچنان اولین گام درمانی است. کاهش مصرف نمک به کمتر از 2300 میلی‌گرم در روز و ترجیحاً نزدیک به 1500 میلی‌گرم، رژیم غذایی DASH سرشار از میوه و سبزیجات و کم‌فرآوری، کاهش وزن در صورت اضافه وزن، محدود کردن مصرف الکل و مدیریت استرس از توصیه‌های اصلی هستند.
دکتر سالیوان تأکید می‌کند: «رژیم غذایی متعادل مانند رژیم DASH و فعالیت بدنی منظم، حداقل 150 دقیقه ورزش با شدت متوسط در هفته، برای سلامت قلب ضروری است.»
پایش فشار خون در خانه به صورت منظم و با رعایت نکات فنی (بازو در حالت حمایت شده، آرامش، استفاده از کاف مناسب و چند اندازه‌گیری در چند روز) به عنوان پایه‌ای برای تشخیص و تنظیم درمان مطرح شده است. استفاده از ساعت‌ها یا دستگاه‌های بدون کاف هنوز دقیق نیست و برای تصمیم‌گیری درمانی توصیه نمی‌شود.
در موارد فشار خون بسیار بالا (بیش از 180/120) بدون علائم خطرناک، می‌توان سریعاً در مراکز سرپایی اقدام کرد بدون نیاز فوری به اورژانس، اما باید با پزشک در تماس بود.
یکی از نکات مهم این دستورالعمل، ارتباط فشار خون در میانسالی با سلامت مغز است. کنترل بهتر فشار خون می‌تواند در سطح جمعیت، خطر ابتلا به زوال عقل را کاهش دهد. دکتر سالیوان می‌گوید: «پیشگیری از بیماری‌های قلبی، سکته و بیماری‌های کلیوی حالا برای اولین بار می‌تواند به کاهش ریسک ابتلا به زوال عقل نیز کمک کند.»
همچنین تأکید شده که در دوران بارداری باید فشار خون به دقت کنترل شود، با آستانه درمان 140/90 برای فشار خون مزمن و پیگیری طولانی‌مدت پس از پره‌اکلامپسی یا فشار خون بارداری.
