مطالعهای گسترده در دانمارک که بر اساس پروندههای پزشکی بیش از یک میلیون زن 50 تا 69 ساله انجام شده، نشان میدهد خطر ایجاد لختههای خونی (ترومبوز وریدی) در زنانی که درمان هورمونی یائسگی را به صورت قرص مصرف میکنند، افزایش مییابد. این مطالعه که نتایج آن در مجله پزشکی بریتانیا منتشر شده، تفاوتهای قابل توجهی بین روشهای مختلف مصرف هورمونها را نشان میدهد.
در این تحقیق، پژوهشگران از بیمارستانهای مختلف کپنهاگ دادههای سلامت زنان را از سال 2003 تا 2021 بررسی کردند تا ارتباط بین درمان هورمونی جایگزین (THS) و بروز ترومبوز وریدی، سکته مغزی ایسکمیک و حمله قلبی را بسنجند. نتایج نشان داد مصرف قرصهای هورمونی در دوران یائسگی، خطر ترومبوز وریدی جدی را کمی افزایش میدهد؛ به طوری که در هر هزار زن مصرفکننده قرص طی یک سال، یک نفر بیشتر به ترومبوز وریدی دچار میشود، به ویژه در رگهای پا یا ریه.
خطر بیشتر با مصرف خوراکی هورمونها
این افزایش خطر بیشتر در زنانی دیده شد که هورمونها را به صورت خوراکی (قرص) مصرف میکنند، چه فقط استروژن و چه ترکیب استروژن و پروژستین، و این موضوع مستقل از مدت زمان مصرف بود. حتی دوزهای پایینتر از 1 میلیگرم استروژن خوراکی که در این مطالعه به عنوان دوز کم در نظر گرفته شده بود، با افزایش خطر ترومبوز وریدی همراه بود. در مقابل، افزایش خطر سکته مغزی و حمله قلبی بیشتر در زنانی مشاهده شد که بیش از یک میلیگرم استرادیول خوراکی در روز و به مدت بیش از یک سال مصرف کرده بودند؛ هرچه مدت زمان مصرف دوز بالا بیشتر بود، خطر این عوارض قلبی-عروقی نیز افزایش مییافت.
عدم افزایش خطر با روشهای غیرخوراکی
بر اساس یافتهها، روشهای غیرخوراکی مانند چسبهای پوستی، ژلها و اسپریهای هورمونی که از طریق پوست جذب میشوند، خطر افزایش لخته خون را به همراه ندارند. دلیل این تفاوت در مسیر جذب هورمونها است؛ هورمونهای خوراکی ابتدا از دستگاه گوارش عبور کرده و به کبد میرسند که میتواند تولید پروتئینهای دخیل در انعقاد خون را افزایش دهد، اما هورمونهای پوستی مستقیماً وارد جریان خون شده و کبد را دور میزنند.
محدودیتها و نکات مهم
این مطالعه صرفاً ارتباط آماری بین مصرف هورمونها و خطر لخته خون را نشان میدهد و به این معنا نیست که همه زنانی که درمان هورمونی خوراکی دریافت میکنند، دچار لخته خون، سکته یا حمله قلبی خواهند شد. همچنین پژوهشگران به نبود اطلاعاتی مانند شاخص توده بدنی و وضعیت سیگار کشیدن در دادهها اشاره کردهاند و تأکید دارند که نتایج ممکن است در جمعیتهای متنوعتر متفاوت باشد.
