اگر صبح‌ها با احساس خستگی شدید، خشکی دهان یا گرسنگی زیاد از خواب بیدار می‌شوید، حتی اگر شب قبل خوب غذا خورده باشید، این علائم ممکن است نشان‌دهنده پره‌دیابت باشند. این مرحله خاموش بین قند خون طبیعی و دیابت نوع ۲، میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار داده است. پره‌دیابت با یک آزمایش خون ساده قابل تشخیص است، اما اغلب بدون علامت باقی می‌ماند و بسیاری از افراد از آن بی‌خبرند.
بر اساس آمار مراکز کنترل و پیشگیری بیماری‌های آمریکا (CDC)، در سال ۲۰۲۵ حدود ۹۸ میلیون آمریکایی به پره‌دیابت مبتلا بودند و این رقم در سال ۲۰۲۶ به ۱۱۵.۲ میلیون بزرگسال افزایش یافته است که ۸۰ درصد آن‌ها از وضعیت خود بی‌اطلاع‌اند.
پره‌دیابت چیست؟
پره‌دیابت زمانی رخ می‌دهد که سطح قند خون بالاتر از حد طبیعی باشد اما هنوز به حدی نرسیده که بتوان آن را دیابت قطعی دانست. در فرانسه، اگر قند خون ناشتا پس از حداقل ۸ ساعت گرسنگی بین ۱.۱۰ تا ۱.۲۵ گرم در لیتر باشد، فرد در مرحله پره‌دیابت قرار دارد. این وضعیت معمولاً نشان‌دهنده مقاومت به انسولین است؛ یعنی هورمونی که به ورود گلوکز به سلول‌ها کمک می‌کند، به خوبی عمل نمی‌کند و قند بیشتری در خون باقی می‌ماند.
پره‌دیابت مانند چراغ هشدار بزرگی است که به بدن می‌گوید: «قند خونت بالاتر از حد نرمال است، اما هنوز دیابت کامل نیست.» این مرحله خطر ابتلا به دیابت نوع ۲، حمله قلبی و سکته مغزی را افزایش می‌دهد. هرچه قند خون بالا مدت بیشتری باقی بماند، آسیب به بافت‌ها بیشتر می‌شود، حتی قبل از تشخیص بیماری.
۵ علامت پره‌دیابت در صبح که باید مراقب آن‌ها بود
در طول شب، بدن به طور طبیعی گلوکز تولید می‌کند و هورمون‌هایی مانند کورتیزول افزایش می‌یابند که می‌تواند نوسانات قند خون را در صبح تشدید کند؛ پدیده‌ای که کلینیک کلیولند آن را “پدیده سپیده‌دم” می‌نامد. وقتی انسولین به درستی عمل نکند، این نوسانات ممکن است با علائمی همراه شوند:
- خستگی صبحگاهی: حتی پس از خواب کافی، احساس ضعف و بی‌انرژی بودن به دلیل استفاده ناکافی سلول‌ها از گلوکز.
- تشنگی شدید و خشکی دهان: معمولاً به دلیل تکرر ادرار در طول شب که ناشی از تلاش کلیه‌ها برای دفع قند اضافی است و باعث کم‌آبی بدن می‌شود.
- بیدار شدن‌های مکرر شبانه برای ادرار: گاهی چندین بار در طول شب برای رفتن به دستشویی بیدار می‌شوید و حتی صبح هم احساس نیاز به ادرار دارید.
- تاری دید در ابتدای روز: تغییرات قند خون باعث تغییر در آب‌رسانی به عدسی چشم شده و تمرکز دید را مختل می‌کند.
- گرسنگی شدید صبحگاهی: با وجود صرف شام کامل، احساس گرسنگی زیاد ناشی از نوسانات قند و هورمون‌های کنترل اشتها.
چه زمانی باید به پره‌دیابت شک کرد؟
بیشتر افراد مبتلا به پره‌دیابت علائمی ندارند و این نشانه‌ها اختصاصی نیستند؛ ممکن است ناشی از مشکلات خواب، استرس، گرمای زیاد، بارداری یا مصرف برخی داروها باشند. اما اگر چندین علامت صبحگاهی به طور مکرر و در طول چند هفته ظاهر شوند، به ویژه در افرادی که اضافه وزن، فشار خون بالا، کلسترول بالا یا سابقه خانوادگی دیابت دارند، باید موضوع را جدی گرفت.
در این شرایط، مشورت با پزشک و انجام آزمایش قند خون ناشتا پس از ۸ ساعت گرسنگی و گاهی آزمایش هموگلوبین گلیکوزیله (HbA1c) که میانگین قند خون سه ماه گذشته را نشان می‌دهد، ضروری است.
اگر پره‌دیابت تأیید شود، مطالعات نشان داده‌اند که کاهش وزن متوسط، رژیم غذایی کم قند و فعالیت بدنی منظم می‌تواند به طور قابل توجهی خطر پیشرفت به دیابت نوع ۲ را کاهش دهد. بنابراین، توجه به این علائم و اقدام به موقع می‌تواند سلامت شما را حفظ کند.
